|
|

Voorlopig koopcontract’, compromis de vente
Evenals in Nederland kent men in Frankrijk het fenomeen 'voorlopig koopcontract'. Dat is een voorovereenkomst (avant-contrat) die wordt getekend tussen de verkoper en koper van een onroerende zaak. Maar bedenk steeds dat de term ‘voorlopig’ bedrieglijk is, omdat de koop dan – zoals in Nederland – eigenlijk al gesloten is, en alleen in bepaalde gevallen, die expliciet zijn omschreven, ontbonden kan worden is. Als men het mondeling eens is geworden over het te verkopen object en over de prijs, is de koop feitelijk nog niet gesloten. Er moet een handtekening worden gezet, ofwel het koopcontract moet worden opgesteld.
Er mag in ieder geval geen aanbetaling worden gedaan op straffe van nietigheid van de overeenkomst. Mocht er toch zijn betaald, dan kan de koper bij het niet doorgaan van de transactie zijn geld terugkrijgen. Bij een echt 'voorlopig koopcontract' is de aanbetaling evenmin wettelijk meer onderbouwd. Het gebeurt nog steeds en je krijgt hem als koper normaal gesproken altijd terug als de koop afketst, maar er is geen wettelijke basis meer voor.
Het 'echte' contract kan in de vorm van een promesse de vente ('de eigenaar belooft te zullen verkopen), of een compromis de vente ('samen zijn we het eens'). Een promesse de vente zie je steeds minder. Een compromis de vente bindt beide partijen, tenzij de koper enkele opschortende voorwaarden in deze akte heeft laten opnemen en één of meer van deze voorwaarden ook daadwerkelijk worden vervuld.
Het zetten van de handtekeningen (in het notariële spraakgebruik: signer la SSP; acte sous seing privé – ofwel onderhandse akte) – vormt een noodzakelijke bevestiging van de koop en het vastleggen van eventuele bijzonderheden, zoals de opschortende voorwaarden. De acte authentique, de transportakte, kan alleen bij en door de notaris worden getekend. Het is lang niet altijd noodzakelijk om voor het ondertekenen van een compromis de vente naar Frankrijk af te reizen. Veel kan worden geregeld via fax en e-mail of met inschakeling van een volmacht, de zogenaamde procuration, meestal verleend aan een medewerker van het notariskantoor.
Het is belangrijk om erop toe te zien dat mogelijke rechten zoals erfdienstbaarheden (servituten, servitudes), een termieten-, asbest-, lood- en energieverklaring, bijzonderheden over het bestemmingsplan én eventuele rechten van aangrenzende boeren in het voorlopig koopcontract staan vermeld. Een goede notaris zoekt het allemaal uit, heeft de plicht gegevens op te vragen en de uittreksels uit kadaster en hypotheekregister, met daarin opgenomen alle rechten, bij de akte te voegen.
Bij een SSP is het niet ongewoon om een lijst op te stellen van de onroerende goederen die worden overgenomen en de overeengekomen prijzen daarvan. Notarissen letten hier tegenwoordig goed op om misbruik te voorkomen, waarbij wordt gepoogd vermindering van overdrachtsbelasting te creëren door het huis laag te prijzen en de spullen hoog.
Ook in Frankrijk geldt een wettelijke bedenktijd (période de rétractation of période de réflexion) van 7 kalenderdagen na het tekenen van het compromis de vente of vóór het tekenen van dat (voorlopige) koopcontract als dat bij de notaris gebeurt. De termijn gaat in op het moment dat de koper per aangetekende brief, lettre recommandée avec avis de réception, de voorlopige akte heeft ontvangen. Doorslaggevend voor de periode is de datum van het poststempel of de datum van het briefje van de postbode met de melding dat er een aangetekend stuk op het postkantoor ligt. Als de termijn van zeven dagen eindigt op een zaterdag, zondag of erkende feestdag wordt deze verlengd met de eerstvolgende werkdag. Afzien van de koop kan via ook weer een aangetekende brief met ontvangstbevestiging aan de verkoper als onderhands een overeenkomst is gemaakt. Gedurende deze bedenktijd wordt uiteraard nog niets betaald, geen optierecht en geen waarborgsom.
Na het tekenen van het compromis moet de koper ook in Frankrijk meestal een waarborgsom (indemnité d’immobilisation of acompte bij een promesse, en een dédit bij een compromis) storten, over het algemeen 10% van de overeengekomen koopsom, maar steeds meer wordt 5% voldoende geacht. Het is belangrijk te weten aan wie de aanbetaling wordt gedaan. Het afgeven van contant geld aan de makelaar of bemiddelaar is wel het laatste wat men moet doen. De lokale belastingen worden op twee manieren afgerekend: bij de taxe foncière (grondbelasting) betaalt de verkopende partij het stukje dat hij vanaf 1 januari schuldig is tot aan de verkoopdatum en bij de taxe d´habitation (gebruikersbelasting) betaalt de verkopende eigenaar voor het gehele jaar en stort de koper niets terug.
Bij het kopen van een huis op tekening (acheter sur plans) gelden enkele afwijkende regels. Ook hier gaat aan het opmaken van de eigendomsakte een 'voorlopig koopcontract' vooraf: contrat de réservation of contrat préliminaire. Bij het ondertekenen van dit voorcontract kan de bouwer of projectontwikkelaar een garantiesom vragen van 2 tot 5% van de totale bouwsom. Het geld gaat niet naar de bouwer, maar naar een speciale derdenrekening. Ook bij deze overeenkomst kan een opschortende voorwaarde worden opgenomen, bijvoorbeeld het niet rond krijgen van de financiering. De definitieve akte moet bij de notaris worden vastgelegd: en l’état futur d’achèvement, wat wil zeggen dat de koper eigenaar is van de grond en van wat tijdens de ondertekening van deze akte al is gebouwd, met de aantekening dat wat verder nog wordt afgebouwd, ook tot de eigendom gaat behoren.
Print dit artikel
Kosten koper
Evenals in Nederland komen de notariskosten, de overdrachtsbelasting plus nog wat bijkomende kosten, zoals kadaster en zegelrecht, ten laste van de koper: de zogenaamde 'kosten koper', tenzij anders wordt overeengekomen.
Bij elkaar opgeteld komen die uit op ongeveer 7% voor bestaande woningen en 3% voor nieuwbouw (daar moet wel BTW worden betaald). Relatief houdt de notaris er zelf niet zo veel aan over, veel gaat naar de overheid in de vorm van zegelrechten en 'overdrachtsbelasting', de Droits de Mutation (5,02%).
|
Aankoop huis van € 150.000 |
€ |
|
Beloning notaris |
1566 |
|
BTW |
307 |
|
Droits de Mutation (overdrachtsbelasting) |
7635 |
|
Diverse kosten |
1162 |
|
Totaal |
10.700 (7,13%) |
|
Aankoop huis van € 150.000 met lening van € 50.000 |
€ |
|
Beloning notaris |
1566 |
|
Beloning notaris voor de lening |
247 |
|
BTW |
355 |
|
Droits de Mutation (overdrachtsbelasting) |
7530 |
|
Rechten voor de lening |
60 |
|
Diverse kosten |
1137 |
|
Totaal |
11.000 (7,40%) |
|
Aankoop huis van € 450.000 |
€ |
|
Beloning notaris |
4381 |
|
BTW |
886 |
|
Droits de Mutation (overdrachtsbelasting) |
22905 |
|
Diverse kosten |
1028 |
|
Totaal |
29.200 (6,49%) |
|
Aankoop huis van € 450.000 met lening van € 150.000 |
€ |
|
Beloning notaris |
4381 |
|
Beloning notaris voor de lening |
522 |
|
BTW |
961 |
|
Droits de Mutation (overdrachtsbelasting) |
22905 |
|
Rechten voor de lening |
180 |
|
Diverse kosten |
1151 |
|
Totaal |
30.100 (6,69%) |
Print dit artikel
Voorkeursrecht voor gemeente en boeren
In Frankrijk bestaat nog de mogelijkheid dat na het ondertekenen van de voorovereenkomst het gemeentebestuur op de proppen komt met een besluit tot aankoop van het pand, de nogal gevreesde droit (of décision) de préemption (vrij vertaald: recht van voorkoop, voorkeursrecht). Als de gemeente 'in het algemeen belang' wil kopen en dezelfde prijs wil betalen als de vraagprijs of de overengekomen prijs zoals die is opgenomen in het compromis de vente, is er niets tegen te doen. Theoretisch is het mogelijk een procedure te voeren als de motieven niet overtuigend zijn.
Dat geldt ook voor het recht van de SAFER. Bij het aankopen van grond in Frankrijk van meer dan een hectare (soms al meer dan 2500 m²) kan een landbouwer uit de buurt via de grondbank SAFER (Société d’aménagement foncier et d’établissement rural) een voorkeursrecht, het recht van eerste koop, uitoefenen. De SAFER heeft twee, soms drie maanden de tijd om te beslissen of zij van dit recht gebruik wil maken en meestal is de notaris daarvan wel op de hoogte. Laat de SAFER binnen de termijn niets van zich horen, dan is het gevaar geweken. Dit recht wordt dus zelden uitgeoefend, maar toch is de notaris verplicht de SAFER steeds in te lichten. Als hij dat vergeet, kan de SAFER binnen zes maanden de koop ongedaan laten maken. Als het recht werkelijk wordt uitgeoefend, is elke voorlopige overeenkomst tussen koper en verkoper automatisch geannuleerd en krijgt de koper de waarborgsom terug. Ook is dan geen makelaarsprovisie verschuldigd, maar meestal staat in een compromis de vente dat de makelaar ook betaald krijgt als een droit de préemption wordt uitgeoefend.
Als de boer niet wil kopen, kan hij eventueel ook pachten. Let op: indien men landbouwgrond tijdelijk – tegen betaling – in handen geeft van de plaatselijke agriculteur die af en toe het gras komt maaien, kan min of meer uit gewoonterecht een vorm van pachtrecht ontstaan. Er zijn door onwetendheid over deze gebruiksregels al veel ongelukken gebeurd. Laat die vriendelijke boer uit het dorp niet zonder een schriftelijk, jaarlijks te vernieuwen bruikleenovereenkomst je graslandje hooien. Ten slotte nog enige algemene informatie over pachten, door boeren meestal. De gewone pacht (bail) kent een duur van 9 jaar en wordt normaal gesproken steeds met nieuwe perioden van 9 jaar verlengd. De pachter is verzekerd van wettelijke prijzen en geniet verder veel bescherming: zo kan hij de pacht aan zijn kinderen overdragen en geniet hij een voorkeursrecht als de grond in de verkoop komt. Er zijn ook loopbaanpachten waarbij de pacht eindigt als de boer met pensioen gaat en sinds 2006 bestaan er de overdraagbare pachten. Deze overeenkomsten kunnen worden verkocht aan niet-familieleden. Bij deze constructie mag de eigenaar de pacht verhogen.
Print dit artikel
Definitieve koopakte
Wanneer alles is geregeld en de notaris zijn onderzoek heeft gedaan, komt de definitieve afwikkeling van de koopovereenkomst, de acte authentique de vente. Meestal duurt die notariële afronding een maand of twee, maar het kan ook twee jaar duren. Dat papier, de minute, blijft in het bezit van de notaris; de eigenaar ontvangt een copie authentique. De akte wordt bovendien ingeschreven in het hypotheekregister (fichier immobilier) dat berust bij het bureau des hypothèques.
Iedereen heeft inzage in het bestand, waar men te weten kan komen wie de eigenaar is van een bepaald huis of terrein, welke rechten erop gevestigd zijn en of er een hypotheek op rust. De administratieve afwikkeling van de transactie bij de notaris is vergelijkbaar met die in Nederland; men zal persoonlijke gegevens moeten opgeven.
Als men in Nederland woont, is het ook bij het passeren van de koopakte niet altijd nodig om speciaal naar Frankrijk te reizen om persoonlijk aanwezig te zijn. Iemand van het notariskantoor kan een volmacht (procuration) krijgen om te ondertekenen. Maar er zijn ook erg strikte notarissen die wel de persoonlijke aanwezigheid eisen, bij gehuwde personen zelfs beide partners. Het is niet altijd verstandig om op afstand te tekenen, want het begrip 'leeg opleveren' wordt soms ruim geïnterpreteerd. Het is daarom aan te bevelen om voorafgaande aan de ondertekening van de acte authentique het huis nog eens na te lopen. En verder is het verplicht om bij het ondertekenen van aktes rond onroerende zaken een beëdigde tolk te hebben, zodat de taal geen probleem is. In de praktijk blijkt hiervan in Frankrijk niet veel terecht te komen, hoewel sommige notarissen in deze zaak weer erg strikt zijn.
Voor de groep Nederlanders die van plan zijn hun Franse huis te verkopen: als de akte is gepasseerd, staat niet direct de volgende dag de koopsom op de bankrekening. Het kan soms weken duren; opbellen of faxen of boos worden sorteert weinig effect. Officieel mag de notaris het geld pas overmaken als een eventuele lening is doorgehaald, de akte in het hypotheekregister is ingeschreven (meestal binnen 21 dagen) en de notaris van dat bureau de melding heeft ontvangen dat alles in orde is.
Print dit artikel
Deze pagina is laatst gewijzigd op 01-12-2008 om 18:35.
|

het weer in Frankrijk
07 jan 2009
|