Bij een béétje verbouwingsklus krijg je te maken met diverse artisans: de aannemer (l’entrepreneur, le constructeur), de metselaar (le maçon), de loodgieter (le plombier), de elektricien, de man voor het pleisterwerk/schilder (le plâtrier/peintre), de tegelzetter (le carreleur) en de timmerman (le menuisier) voor het binnenwerk en le charpentier voor het zware werk, zoals het dak (soms noemt de timmerman zich ook l’ébéniste; dan is hij eigenlijk meubelmaker.) En dan is er nog de groep Nederlanders die met een karretje vol spullen van een Nederlandse bouwmarkt naar Frankrijk reist. Zelf bouwen kan een leuk tijdverdrijf zijn, maar het is absoluut niet nodig om radiatoren, knelkoppelingen enzovoort uit Nederland mee te nemen. Alles is in Frankrijk te koop tegen weliswaar soms wat hogere prijzen, maar van dezelfde of betere kwaliteit en standaard volgens de Franse voorschriften. Sommige producten zijn in Frankrijk weer goedkoper zoals meter- en zekeringskasten. Je kunt ook beter de artisans en middenstand in je buurt inschakelen en te vriend houden; zo draag je tevens bij aan de lokale economie. De uitdrukking ‘met de Franse slag’ kennen ze in Frankrijk overigens zelf niet. Als er al geklungeld wordt in de bouw, hanteren de Fransen daarvoor de methode à l’arabe.

Op deze website staan verschillende lijstjes met Nederlanders die in Frankrijk actief zijn in de bouw als professionele aannemers en als all-round klusjeslieden. De Nederlanders die in Frankrijk gaan wonen of daar een tweede huis aanschaffen en dan werk te doen hebben aan dat nieuwe Franse bezit, vinden het vaak prettig om zaken te doen met Nederlandse vaklieden/klussers. Het praat een stuk gemakkelijker, vindt men.

Volgens Wouter Haaijman van French Property Surveyors leveren de meeste bedrijven en personen een goede dienstverlening en handelen zeer correct. Maar de ervaring van de afgelopen jaren leert dat dit niet altijd het geval hoeft te zijn. Er opereren steeds meer beunhazen in Frankrijk en dat veroorzaakt te veel ellende en verdriet, zo meldt Haaijman.

Hij schreef zijn ervaringen maar eens op en hier volgt zijn relaas.
Een beunhaas is iemand die diensten levert en daarvoor óf niet gekwalificeerd is of een kwalificatie heeft die in Frankrijk niet wordt erkend. Als de leverancier van diensten geen aansprakelijkheidsverzekering heeft voor die diensten, geldt hij ook als een beunhaas. Sommige beunhazen zullen dit artikel niet waarderen en de reacties erop zijn dan ook voorspelbaar. Beunhazen zullen met verontwaardiging beweren dat ze eerlijk zijn als goud en uitstekende diensten verlenen. Dat is misschien waar voor een zeer beperkt aantal, maar het geldt zeker niet voor de meerderheid.

Artisan inschakelen
Wie niet zelf wil opknappen of verbouwen, moet iemand kiezen: een vakman of een beunhaas? De kans op een goede afloop is groter als men een gekwalificeerde artisan kiest. Deze artisan hoeft geen Fransman te zijn. Er opereren in Frankrijk bonafide bedrijfjes die door Nederlanders of
Engelsen zijn opgericht en uitstekend werk leveren. Gebruik bij voorkeur een artisan die is aangesloten bij een professionele organisatie. Deze artisans dienen een aansprakelijkheidsverzekering te bezitten en het is raadzaam dat te controleren, voordat men in zee gaat met deze ambachtsman.

Blijf ook voor het overige attent. In sommige streken is vriendjespolitiek aan de orde van de dag. Aanbevelingen kunnen nuttig zijn, maar soms komen zij ons duur te staan. Iedereen kent de verhalen wel dat er artisans rondlopen die buitenlanders absurde bedragen in rekening brengen. Ook kan de beschrijving van de diensten, die zij zouden leveren, wat vaag zijn. Vraag daarom aan ten minste drie of vier artisans een offerte, een devis. Geef in de aanvraag exact en gedetailleerd aan wat er geleverd moet worden. Vraag een onafhankelijk expert, indien nodig, om deze offertes te vergelijken en te beoordelen.

Een goede en eerlijke artisan weet dat beide partijen tevreden moeten zijn. Hij zal ervoor zorgen dat hij begrijpt wat de opdrachtgever vraagt en brengt dan een reële offerte uit. Hij beschrijft de aanpak in detail (eventueel met alternatieven), gebruikt de juiste materialen, berekent het TVA-percentage dat van toepassing is (dat kan 5,5% of 19,6% zijn, afhankelijk van het soort werk.) Meestal is een vaste prijs af te spreken en biedt hij referenties aan waar zijn werk is te
zien. Los van het bovenstaande is er een andere en belangrijke reden om een goede en eerlijke artisan te gebruiken: tijdens de uitvoering van een opdracht is het altijd mogelijk dat er een probleem optreedt. Deze artisan zal problemen dat op een professionele manier op te lossen.

Waarom geen beunhaas gebruiken?
Frankrijk kent nogal wat Nederlandse (maar vaak ook Engelse) doe-het-zelvers, (ex-)bouwvakkers, (ex-)loodgieters, enzovoorts, die zich als vakman aanbieden. Veel van deze mensen proberen in Frankrijk wat te verdienen. Dat is bewonderenswaardig en hun goed recht zolang ze werk leveren dat voldoet aan de Franse regels en voorschriften en zij verzekerd zijn voor wat zij leveren. Het tarief van de beunhaas is in de regel goedkoper dan het reguliere markttarief van de artisan. Ook hier is het oppassen geblazen. Een van de trucs die beunhazen graag toepassen, is het aanbieden van een vage offerte die beduidend lager is dan die van een artisan. Als de klant eenmaal 'gevangen' is dan stapelen de kosten van meerwerk zich snel op. Het uiteindelijk bedrag kan zelfs hoger uitkomen dan de vaste prijs die de artisan heeft aangeboden.

Veel beunhazen weten hoe ze overtuigend moeten overkomen op mensen die net in Frankrijk zijn aangekomen. Als ze het de moeite waard vinden, investeren ze tijd in het opbouwen van een vertrouwensrelatie. Ze zijn erg behulpzaam en in een paar weken - en na de nodige flessen wijn - ontstaat er een hechte vriendschap. De beslissing wie het opknappen of de verbouwing gaat uitvoeren, wordt dan al gauw in hun voordeel genomen. Zeker als de geoffreerde kosten laag zijn. De klant komt er later pas achter dat je in een paar weken geen vriendschap kan opbouwen en dat het aloude 'goedkoop is duurkoop' ook in Frankrijk geldt.

Wie overweegt geen erkende en geregistreerde artisan te gebruiken maar een beunhaas, moet wel afdoende antwoord hebben op enkele belangrijke vragen:

• Heeft de persoon de noodzakelijke (dat wil zeggen in Frankrijk erkende) relevante kwalificaties?
• Staat hij bij een professionele vakorganisatie geregistreerd?
• Kent hij de relevante voorschriften, en hoe valt te controleren dat deze voorschriften hem inderdaad bekend zijn en ook zullen worden gevolg
• Is hij volledig op de hoogte van de specifieke technische eisen en procedures die gelden voor de streek waar het huis staat?
• Heeft hij een aansprakelijkheidsverzekering voor het soort werk dat hij levert?
• Is zijn werk gegarandeerd? Voor hoe lang? Is die garantie betrouwbaar/iets waard?
• Is zijn offerte glashelder en compleet of staan er vage omschrijvingen in?
• Is hij bereid een vaste prijs aan te bieden?
• Is de geoffreerde prijs redelijk?
• Berekent hij TVA (5,5% of 19,6%), dat wil zeggen: werkt hij niet zwart?
• Kan hij referenties overleggen?

De verzekering
Net als in Nederland kun je je in Frankrijk alleen voor een bepaald risico verzekeren als aantoonbaar is dat de daarvoor noodzakelijke en erkende kennis en kwalificaties aanwezig zijn. Het is onwaarschijnlijk dat iemand, die niet de erkende kwalificaties heeft, verzekerd is voor het werk dat hij aflevert. Er is dan geen enkele waarborg dat er enige kans is op verhaal ingeval van een probleem. Als de beunhaas zegt wel verzekerd te zijn, vraag hem dan om een geldige (lopende) kopie van de polis zodat is na te gaan of dat niet een verzekering is voor iets heel anders: voor gras maaien of schoonmaken van een gîte bijvoorbeeld.

Zwart werken
Een beunhaas kan wat meer 'flexibel' zijn met zijn rekening dan een artisan. Het is, ook in Frankrijk, verboden zwart te werken. Vraag daar niet naar of ga niet in op het aanbod van een beunhaas om geen TVA te betalen. Een beunhaas, die zwart werkt en slecht werk aflevert, voelt zich veilig omdat geen stappen tegen hem vallen te ondernemen zonder zelf als 'zwarte opdrachtgever' ontmaskerd te worden.
Een beunhaas gebruiken kan verstrekkende gevolgen hebben. Je kunt met een technisch inferieur huis blijven zitten omdat dit in de toekomst onverkoopbaar blijkt te zijn. Mocht een mogelijke koper een (structureel) onderzoek laten verrichten dan komen alle gebreken onherroepelijk aan het licht. De surveyor zal aangeven wat die gebreken zijn en, als herstel al mogelijk is, wat dat ongeveer zal kosten. Als een huis kwalitatief slecht blijkt te zijn, kan dat betekenen dat de koper zich terugtrekt of hard zal onderhandelen over de vraagprijs.

De echte klusjesman
Voor alle duidelijkheid nog enig aandacht voor de klusjesman even. Hij of zijn (of een echtpaar) plaatst een advertenties en biedt zich aan een hele reeks taken uit te voeren. Zij kunnen nieuwe gasten voor de gîte ontvangen, de tuin onderhouden, het zwembad schoonmaken, de kat eten geven, noem maar op. Wie oplet met wie men in zee gaat, loopt met een klusjesman/sleutelbeheerder niet al te veel risico. Als zij fouten maken dan is dat vervelend, maar de gevolgen zijn niet onoverkomelijk. 

Na het opleveren van het werk komt de aannemer met de eindafrekening, waaruit blijkt dat hij zich niet aan het door beide partijen ondertekende devis heeft gehouden. Dan heeft men het recht een aangepaste factuur te vragen.

En dan kennen we nog het fenomeen van de nazorg, de après-vente. Die is over het algemeen niet zo best. Wil een artisan tijdens de uitvoering van het karwei meestal vrij rap reageren op telefoontjes of mails faxen om op het werk te verschijnen, na de oplevering is zijn bereidheid daartoe vrijwel verdwenen en moeten er vele telefoontjes aan te pas komen. Ook de Fransen zelf ergeren zich aan deze vrij algemene onhebbelijkheid in de bouw- en aannemerswereld. Consumentenorganisaties moeten regelmatig waarschuwende publicaties doen uitgaan bij het in zee gaan met in het bijzonder projectontwikkelaars die via prachtige brochures van nog te bouwen huizen het aardse paradijs beloven. Via de wet is vastgelegd dat ‘voorlopige koopcontracten’ tussen zo’n promoteur en een particulier niet onbeperkt meer kunnen duren. Een ‘promesse de vente’ kan maximaal een geldigheid van anderhalf jaar hebben.

Het komt niet zelden voor dat de artisan tijdens het werk afwijkt van het oorspronkelijk devis, zonder daarbij de opdrachtgever op de hoogte te stellen. Bron van een conflict: de aannemer had de extra kosten moeten melden. Heeft hij dit nagelaten, dan zal een aangetekende brief van de volgende strekking moeten worden gepost:

Ook de artisans moeten als onderaannemers (sous-traitants) een verklaring tekenen dat het werk is afgerond: een constat de réception des travaux, ook wel réception définitive genoemd. Men moet hier wel naar vragen, want uit zichzelf komen de heren er niet vaak mee. Voor welk contract ook wordt gekozen, stort nooit geld voordat het bouwcontract is getekend. In zo’n contract (contrat de construction) moeten enkele belangrijke opschortende voorwaarden zijn opgenomen voordat met de daadwerkelijke bouw kan worden begonnen. Of anders gezegd (het staat vermeld in de standaardcontracten): men moet eigenaar zijn van de grond, de leningen moeten rond zijn, de bouwvergunning moet binnen zijn, de bouwverzekeringen geregeld en de aannemer moet een leveringsgarantie hebben afgegeven.

Verder meldt het contract de globale prijs, hoe om te gaan met meerkosten (laat tussentijdse wijzigingen, de avenants au contrat, schriftelijk vastleggen met vermelding van de prijzen), de opleveringsdatum (réception des travaux) en de garantie. Als de aannemer niet op tijd klaar is met de bouw, kan hem een boete (pénalité de retard) worden opgelegd van ten minste 1/3000 van de bouwsom voor elke dag dat hij te laat is. Hoewel dit wettelijk is geregeld, kan het geen kwaad om dit ook in het contract op te laten nemen. Het is gebruikelijk om bij het tekenen van het contract de eerste stortingen te doen bij een bank of verzekeraar. Treden de opschortende voorwaarden in werking, dan gaat het geld weer terug.

In de Franse bouw blijft het op tijd opleveren van het werk een terugkerend probleem, tot ergernis van de buitenlanders, maar zeker ook van die van de Fransen zelf. Het komt vaak voor dat de bouwers gewoon weg blijven, zonder iets te melden. Soms is er een reden voor: het cement moet drogen, het is te nat voor buitenwerk, het heeft gevroren enzovoort. Het is zaak wel onmiddellijk naar de reden van het wegblijven te vragen en volgt hierop geen bevredigend antwoord of blijven de bouwers absent, schrijf dan een brief op poten (zie hieronder), aangetekend, en stel een datum voor en meld ook dat betalingen zullen uitblijven totdat het werk is hervat. In het uiterste geval moet er een deurwaarder aan te pas komen die officieel vaststelt dat de bouw is gestopt, waarna een versnelde procedure, een soort kort geding, kan worden aangespannen bij het tribunal d'instance of bij het tribunal de grande instance als het om karweien gaat die de € 10.000 te boven gaan. De rechter kan de aannemer dan gelasten aan het werk te gaan onder een dwangsom voor elke dag dat hij nog in gebreke blijft. Bij een faillissement zal het contract met de aannemer moeten worden verbroken en zit er niets anders op dan een andere aannemer te regelen die het werk afmaakt. Uiteraard is men dan wel zo verstandig geweest om de vorige aannemer pas in gedeelten te betalen al naargelang de  gemaakte vorderingen. De kleinere aannemersbedrijven zijn georganiseerd in de Capeb (Confédération de l'artisanat en des petites entreprises du bâtiment.) Een verzoek om bemiddeling of een aankondiging daartoe kan soms nuttig blijken.

Print dit artikel

Subsidiemogelijkheden, belastingvoordelen

In september 1999 heeft de Franse overheid het besluit genomen om de btw (TVA) op renovatie en woningverbetering ‘tijdelijk’ te verlagen van (toen) 20,6 naar 5,5%. De maatregel – de werking ervan was verlengd tot 1 januari 2010, maar is weer verlengd – is bedoeld om zwart werken tegen te gaan, de werkgelegenheid in de bouw en aanverwante beroepen te bevorderen en ook zorg te dragen voor een kwaliteitsverbetering van het woningbestand. Het normale tarief van 19,6% wordt onder meer geheven bij de aankoop van bouwgrond en de verkoop binnen vijf jaar van een nieuw gebouwd of geheel gerenoveerd huis. Om te profiteren van het lage TVA-tarief moeten de huizen ouder zijn dan twee jaar.

Anah (Agence nationale pour l’améloration de l’habitat – nationaal agentschap voor de verbetering van de woonomgeving) kan subsidies toekennen voor het verbeteren van onder meer particulier verhuurde woonhuizen en ook van particuliere woningen. Het gaat om werkzaamheden die de veiligheid of gezondheid (weghalen van asbest bijvoorbeeld, of behandeling van hout tegen termieten) moeten verbeteren, om energiebesparingen en om bouwtechnische veranderingen die de toegankelijkheid bevorderen, bijvoorbeeld voor rolstoelrijders.

Deze Anah kent nogal wat regels alvorens een subsidie wordt toegekend. Het huis moet ten minste 15 jaar oud zijn, de eigenaren mogen niet te veel inkomen hebben. De subsidies gelden niet voor herbouw of renovaties. Het plafond de base (inkomensgrenzen) zijn in de provincie de inkomensgrenzen achtereenvolgens: € 8560 voor een alleenstaande en € 12.532 voor een koppel. Met kinderen gaan die plafonds nog omhoog. Het huis moet de hoofdbewoning zijn. De subsidie kan gaan tot 20 à 35% van de gemaakte kosten, tot een maximum van € 13.000, Het is sinds kort mogelijk om deelbetalingen tijdens de werkzaamheden te ontvangen, in plaats van eenmalig na het opleveren van het werk.
Er zijn ook nog andere instellingen die met subsidies op de proppen kunnen komen: de gezinsbijstand (CAF - Caisse d’allocations familiales), de beheerders van '1% logement', Ademe, GDF en EDF, gemeenten, departementen en regio's. Men moet er wel rekening mee houden dat de ontvangen subsidie als inkomen op het aangifteformulier van de belastingen moet worden gemeld.

 

Op vrijwel alle materialen en op het arbeidsloon (main d’œuvre) geldt het lage tarief als wordt gewerkt met erkende bedrijven. De lage btw geldt alleen voor vernieuwing van woonruimten en bouwsels die daar echt bij horen, zoals balkons, kelders, zolders, berghokken, garages. Het moet derhalve gaan om verbetering, verandering (het verbouwen van een zolder tot kinderkamerbijvoorbeeld) of onderhoud (pleisterwerk, schilderwerk, nieuw behangetje of vloerbedekking). De materialen worden met 5,5% belast als de artisan of aannemer deze spullen koopt. Uitbreiding van woonruimte in de vorm van de bouw van een terras, veranda of garage valt niet onder het vriendelijke btw-tarief. Luxe zaken, zoals de bouw van een zwembad, blijven onder het hoge tarief van 19,6% vallen.

De fisc heeft later wat roet in het eten gegooid: niet in alle gevallen kunnen eigenaren van op te knappen huizen profiteren van de lage btw. De regels zijn wat aangescherpt en er zijn nieuwe richtlijnen uitgevaardigd. In de oude situatie behoefden de eigenaren slechts een verklaring te ondertekenen dat de woning ouder is dan twee jaar. Het verhaal gaat niet meer op als de restauratie of renovatie in feite zo uitgebreid is, dat gesproken kan worden van nieuwbouw. Wie een oude schuur verbouwt tot een woning, kan niet in alle gevallen een beroep doen op de lage btw. De normen zijn nader gepreciseerd: als meer dan de helft van de gevels en de fundering met inbegrip van dragende binnenmuren wordt vernieuwd, is sprake van nieuwbouw en geldt het hoge tarief. Een derde van de volgende voorzieningen moet blijven bestaan voor het toepassen van het lage tarief: (houten)vloeren, deurlijsten buiten, binnenmuren en voorzieningen als loodgieterswerk, elektriciteit en verwarming. Nieuwe formulieren die de klant moet invullen zijn te vinden op internet (administration fiscale). Er is een eenvoudig formulier als het om kleinere werkzaamheden gaat.

Bouwers waren altijd al wat voorzichtig geworden, want als de fiscus constateerde dat van nieuwbouw sprake was en de artisan het lage btw-tarief had berekend, dan moest de artisan het verschil bijbetalen en kon dat niet verhalen op de eigenaar. Even was de eigenaar daarvoor zelf aansprakelijk en moest hij het verschil aanvullen als is vastgesteld dat hij een onjuiste opgave heeft gedaan. Door een nieuw arrest van juni 2011 is het weer de artisan die aansprakelijk blijft voor de opgave en een mogelijke fout gehanteerd percentage moet aanzuiveren.

Het aantal aftrekposten voor de inkomstenbelasting bij het onderhoud of verbeteren van het eigen huis is verminderd doordat de btw op verbouwingen/restauraties in 1999 is verlaagd. In het algemeen komen nog wel de kosten van energiebesparende investeringen (bijvoorbeeld isolatiemateriaal en besparende verwarmingsinstallaties) voor belastingteruggave (crédit d’impôt) in aanmerking. De regeling duurt tot en met 2009. De fiscale tegemoetkoming geldt alleen voor de materiaalkosten, dus niet voor het arbeidsloon bij de installatie. In het algemeen komen voor belastingteruggave in aanmerking de investeringen voor energiebesparende werken in de hoofdbewoning en wel voor huizen ouder dan twee jaar; dan gelden de voorzieningen die met 15 tot zelfs 50% worden vergoed.

De percentages op een rij voor 2011:

13% voor een gewone cv-ketel
22% voor een condensatieketel
22% voor muur- en dakisolatie (40% bij oude huizen en wanneer het materiaal wordt geleverd door het bedrijf dat de isolatie ook aanbrengt)
22% voor isolatie van ramen
22% voor isolerende luiken
22% voor energiebesparende regelapparatuur
36 tot 45% voor duurzame energieopwekking (zonnewarmte, ingebouwde haarden (inserts), kachels op hout of andere biomassa, zelf opgewekte stroom)
45% voor warmtepompen.

Uitvoerige informatie over deze onderwerpen is te vinden in La Maison, uitg. Het Spectrum.

Print dit artikel

Deze pagina is laatst gewijzigd op 28-05-2012 om 18:36.