Wonen en leven in Frankrijk

De Franse zorg voor de ouderen

De snelle vergrijzing van de Franse bevolking komt niet tot uitdrukking in een groeiend aantal plaatsen in de bejaardenopvang. De Algemene Rekenkamer heeft in een een vernietigend rapport de laksheid van de Franse overheid gehekeld. In 2000 leefden 12,5 miljoen mensen in Frankrijk die ouder dan 60 jaar waren; dat zullen er 17 miljoen zijn in 2020 en ongeveer 21,5 miljoen in 2040, ongeveer een derde van de gehele bevolking.

Ondanks deze al geruime tijd geleden voorziene ontwikkeling is het aanbod van diensten en huisvesting voor ouderen onvoldoende gebleken en slecht over het land verspreid. Zo is het aantal beschikbare plaatsen in het gehele zuiden van Frankrijk ver onder de maat. De jaarlijkse kosten om het voorzieningenniveau op peil te brengen, zouden moeten verdubbelen tot € 30 miljard.

Eén op de vijf instellingen voor ouderen voldoet niet aan de veiligheidsnormen en men slaagt er niet in een fatsoenlijke opvang te organiseren voor ouderen die aan de ziekte van Alzheimer lijden; jaarlijks komen er door de veroudering van de bevolking 100.000 van deze patiënten bij. De ontwikkeling van het vak geriatrie staat in Frankrijk nog in de kinderschoenen. De directeuren van de 1700 Franse instellingen voor bejaardenhuisvesting hebben de noodklok geluid over de steeds moeilijker wordende financiering van de ouderenzorg. De Hoge raad voor de toekomst van de zieketekostenverzekering noemt de gezondheidskosten voor het oudere bevolkingsdeel 'ongewoon hoog'. De kosten voor ouderen van 75 jaar en ouder - 8% van de bevolking - maken een vijfde deel uit van de totale Franse ziekenhuiskosten. De overheid werkt aan maatregelen om de steeds groeiende groep afhankelijke ouderen op een fatsoenlijke manier onder te brengen en te verzorgen. Eén van de mogelijke voorstellen zal zijn om vanaf de leeftijd van 50 jaar een verplichte verzekering ouderenzorg af te sluiten.

De gemiddelde prijs voor het wonen in een tehuis ligt rond de € 2200 per maand, terwijl het gemiddelde pensioen van een Franse inwoner op € 1200 ligt. Om toch een vorm van verzekering voor de ouderenzorg aan te bieden, hebben de Franse verzekeraars een particulier product ontwikkeld om later bij opname in een tehuis of bij het inroepen van thuiszorg over maanduitkeringen te beschikken. Men werkt hierbij met polissen onder namen als Plan Indépendance en Protectys Autonomie. Voor de meer kapitaalkrachtigen zijn er wat draaglijker voorzieningen, zoals de Résidences service. Dit zijn appartementencomplexen waarbij een groot aantal diensten wordt geleverd en verplegend personeel bijna altijd aanwezig is op het complex. Er zijn gemeenschappelijke ruimten voor activiteiten en sociale contacten. De meer luxe maisons de retraite médicalisées bieden tarieven per nacht en maken vaak een onderscheid tussen korte en lange verblijven. Deze maisons de retraite zijn zeer ruim geëquipeerd om ook zieke mensen te ontvangen, te verplegen en te verzorgen. Ouderen kunnen altijd hun kamer aan de persoonlijke behoeften aanpassen en soms zelfs hun eigen meubels meenemen.

Kinderen die betalen voor hun ouders (al dan niet in een bejaardenhuis) kunnen de kosten van huur, voeding etc. aftrekken van hun inkomen bij de aangifte IB. Als de ouders ouders zijn dan 75 jaar en gezamenlijk niet meer inkomen genieten dan € 13.889 (€ 8507 voor één ouders) dan kan zonder bewijsstukken € 3359 worden opgevoerd. Dat geldt niet alleen voor ouders maar ook voor andere familierelaties, zoals een neef die zijn oude tante in huis neemt.

Op een speciale website is veel informatie te vinden over het verkrijgen van hulp en zorg aan huis. Ook is er een internetsite die de betere maisons de retraite omschrijft per regio. De grote mutuelles beheren website waarop veel praktische informatie is te vinden over de zorginstellingen in Frankrijk en hoe deze te vinden. www.generationsmutualistes.fr en www.prioritesantemutualiste.fr (hier is ook het telefoonnummer 3935 beschikbaar voor medische vragen.)

Persoonlijke hulp aan huis in Frankrijk: contract goed nalezen

aide

Frankrijk kent een rijke dienstverlening voor persoonlijk hulp aan huis, de bekende aide à domicile of aide à personne: kinderoppas, huishoudelijke hulp, tuinman, hulp bij de computer, (huiswerk)cursussen, hulp en zorg voor invaliden of zieken en ouderen. Er gelden in hoofdzaak twee systmen. Men kan zelf de hulp vragen via een advertentie of via buren, kennissen of familie, de bouche-à-oreille en dan via het chèque-emploi-systeem werken (CESU); of men kan een beroep doen op een organisatie, zoals een vereniging of een particuliere onderneming. De laatste kunnen alle zorg uit handen nemen en dan is de hulpvrager een klant, het stelsel van het contrat perstataire. Ook kan men kiezen om de organisatie als tussenpersoon te laten optreden en zelf de zorg als 'werkgever' te regelen, het contrat mandataire. In deze netwerken van zorgverlening aan huis gaan altijd wel zaken mis. Een onderzoek van enkele maanden door een commissie die ongeregelmatigheden onderzocht, kwam tot een lijst van 22 zaken en voorwaarden die ten onrechte of onjuist geformuleerd in de contracten staan. Zo zijn er voorwaarden die aan de professionele aanbieder de mogelijkheid laten om eenzijdig de prijs van de diensten te wijzigen of om het recht tot herstel van schade bij slechte dienstverlening te beperken. Andere zaken die niet mogen, maar in tal van gevallen toch in de contracten staan, zijn de verplichting om automatisch te betalen of om het recht om geen vervanging te bieden bij ziekte van de zorg- of dienstverlener. Er zijn organisaties die klanten werven door te melden dat de fiscale voordelen bij het gebruikmaken van hulp aan huis automatisch worden verleend. Dat is lang niet altijd het geval. Het hele pakket van persoonlijke hulp aan huis is te raadplegen op de website van Agence nationale des services à la personne.
(19.05.12)

Print Print dit artikel

Kwaliteit Franse verpleeghuizen laat nog te wensen over

Een vrij omvangrijk onderzoek naar de kwaliteit van de Franse verpleeghuizen leert dat de verzorging en accommodatie sinds een aantal jaren enige vooruitgang hebben geboekt. Niettemin beoordelen leiding, personeel en familie van de verpleegden dat de kwaliteit van dergelijke oorden nog veel te wensen overlaat.

Le Figaro Magazine heeft een onderzoek laten doen naar deze maisons de retraite médicalisées, het vervolg op de 'gewone' maisons de retraite classiques. Tal van zaken zijn beoordeeld: aantal bewoners per verpleegkundige, grootte van de kamers, medische hulp, aanwezigheid fysiotherapeut, psychologen, tandartsen, beschikking over kapper, kwaliteit maaltijden, tarieven en opleiding van het personeel.

Alle 7416 tehuizen in Frankrijk zijn gevraagd medewerking te verlenen. Uiteindelijk hebben 3100 deelgenomen aan het onderzoek, waaronder veel particuliere tehuizen. De openbare verpleeghuizen hebben van hogerhand de aanwijzing gekregen niet mee te doen. Volgens de onderzoekers moet deze opstelling worden beschouwd als symptomatisch voor de slechte reputatie van deze sector. Ondanks de niet onbelangrijke moderniseringen die sinds 2002 bij de invoering van een nieuwe wet zijn gerealiseerd, blijven de blijken van ontevredenheid bij de familie van de verpleegden talrijk. De belangrijkste grieven blijven het gebrek aan aandacht van het personeel voor de meestal zeer afhankelijke ouderen en de hoogte van de tarieven, die mede door de doorgevoerde moderniseringen soms als 'exorbitant' worden omschreven.

De Inspectiedienst heeft becijferd dat de verzorging in een verpleeghuis maandelijks gemiddeld € 2200 vergt. Het onderzoek van Le Figaro Magazine noteert prijzen van € 813 per maand (alleen huisvesting en gewone verzorging) in de Hautes-Alpes en van € 6022 per maand in Parijs. De tarieven in de commerciële-sector zijn over het algemeen hoger dan die van de publieke en particuliere tehuizen, waarvan de tarieven worden vastgesteld door de departementen en ook gedeeltelijk worden vergoed door het ziekenfonds en de lokale overheden. Bewoners die de maandlasten niet kunnen betalen, moeten hun eigen vermogen aanspreken, kunnen soms gebruik maken van sociale bijstand of kunnen geld lenen bij het departement dat later met de afwikkeling van de nalatenschap moet worden terugbetaald. Ook de familie moet vaak bijspringen.

De gemiddelde personeelssterkte in de verpleeghuizen bedraagt 59 (inclusief leiding en administratie) op de 100 bewoners. Over het algemeen beoordelen gebruikers en de werkers in verpleeghuizen deze personeelsinzet kwantitatief als onvoldoende. Met de toeneming van de levensverwachting zal aanzienlijk meer personeel moeten worden gevonden om de primaire taken - hygiëne en de dagelijkse zorg - naar behoren te kunnen uitvoeren. Dit personeel is moeilijk te vinden: het werk is fysiek zwaar en wordt slecht betaald.

De regering Sarkozy werkt aan voorstellen om nieuwe regelingen te treffen voor de groeiende groep ouderen, die niet meer zelfstandig kan wonen en een betaalbaar plaats moet krijgen in een bejaardenhuis of verpleeghuis. Verbetering van deze zorg is één van de pijlers van het beleid dat Sarkozy in zijn eerste ambtstermijn gerealiseerd wenst te zien.

Steeds meer diefstallen en oplichting bij ouderen

De Franse consumentenorganisatie Que Choisir waarschuwt ouderen die regelmatig thuiszorg ontvangen, om oplettend te zijn bij de komst van zogeheten vervangers of controleurs. Gebleken is dat het aantal oplichtingen en diefstallen door pseudo-werkers toeneemt bij ouderen. Na de meer bekende praktijken van pseudo-pompiers en pseudo-schoorsteenvegers, zijn het nu de zich als thuishulpen presenterende boeven en inbrekers. Bijna twee miljoen personen van 60 jaar en ouder ontvangen professionele thuiszorg wegens een gezondheisprobleem of een handicap. De helft van hen is ouder dan 75 jaar en vormt een gewild doelwit van dieven. De ADMR (association du service à domicile) heeft haar leden gewaarschuwd voor mensen die zich aandienen als aangeslotene bij deze organisatie. De werkwijze is eenvoudig: zij presenteren zich aan huis bij ouderen en wenden voor dat zij de bekende thuiszorger komen vervangen. Ook spiegelen zij de vaak kwetsbare ouderen voor dat zij het werk van de thuishulp komen evalueren. Bij hun vertrek blijkt dan dat er het nodige is gestolen. De ADMR, de grootse aanbieder van zorg aan huis in Frankrijk, wijst erop dat hun werkers voorzien zijn van een carte professionnelle met foto en over het algemeen specifieke kleding dragen: wit voor persoonlijke verzorging, groen voor huishoudelijke hulp. Que Choisir wijst er verder op dat vooral in de zomer het aantal diefstallen door pseudo-personeel (verpleegsters, werksters, maar ook politie-agenten en personeel van het waterleidingbedrijf) sterk toeneemt in geheel Frankrijk. Alleen of met zijn tweeën komen politiemensen bij oude mensen langs om een 'inspectie' uit te voeren na een vermeende diefstal. Deze 'agenten' hebben het vooral gemunt op sieraden en geld. Aangeraden wordt een onbekende bezoeker altijd om een identificatie te vragen en de deur dicht te laten bij de minste twijfel. Als de bezoeker zich niet kan of wil bekendmaken, ook al draagt hij of zij een uniform, moet de deur worden gesloten. Aankondiging dat eerst wordt getelefoneerd naar de onderneming waarvoor men zich uitgeeft te werken, kan ook ontmoedigend werken. Wie toch iemand binnen wil laten, doet er verstandig aan, aldus de raadgevingen van de autoriteiten, om zich te laten vergezellen door de buren en de bezoeker voortdurend te volgen bij zijn gangen in huis. Ook wordt nog aangeraden nooit bekend te maken dat men alleen in het huis woont of tijdstippen op te geven waarop men met vakantie is. Diefstal door list bij een kwetsbaar persoon kan worden bestraft met 5 jaar gevangenisstraf en een boete van € 75.000.
(08.09.11)

Print Print dit artikel

Frankrijk langzaam op weg naar legalisering van euthanasie

euthanasie4 Een eerste overwinning, zo hebben voorstanders van vrijwillige euthanasie het besluit van Eerste-Kamerleden genoemd om actieve euthanasie in Frankrijk te legaliseren. De commissie voor Sociale Zaken van de Senaat is met 25 stemmen voor en 19 stemmen tegen (de rechtse partijen), akkoord gegaan met een wetsvoorstel om hulp bij levensbeëindiging mogelijk te maken. Volgens de huidige wet is een dergelijk optreden strafbaar. De volledige Senaat is echter niet akkoord gegaan met het wetsvoorstel.
Het eerste artikel daarvan zegt dat iedere volwassene bij volle bewustzijn en verkerende in een fase van een terminale ziekte en daarbij lichamelijk of geestelijk ondraaglijk lijdt, om medische hulp mag vragen bij het snel doen beëindigen van het leven. Een dergelijke omschrijving met een voor Franse begrippen vergaande strekking is nog niet eerder gepresenteerd. De tegenstemmers in de Senaat menen dat de wetsvoorstellen indruisen tegen het recht dat opkomt voor de zwaksten en de meest kwetsbaren. Ook is de verruiming van de euthanasie-wetgeving in strijd met de medische opdracht en zal deze het noodzakelijke vertrouwen verbreken tussen arts en patiënt, menen de tegenstanders van de wetswijziging. Met vergelijkbare argumenten heeft ook de Orde van artsen zich tegen de voorstellen verzet en meent dat de huidige wet toereikend is. Deze zegt dat patiënten die aan het einde van hun leven, zijn de mogelijkheid bezitten om zonder lijden gebruik te maken van pijnverzachtende middelen om de dood af te wachten.
Een zeer grote meerderheid van de Franse bevolking (94%) is voorstander van het toepassen van euthanasie in bijzonder gevallen, zoals bij een niet meer behandelbare ziekte. In 2001 verklaarde nog 88% van de Fransen een wet te willen goedkeuren om euthanasie toe te staan bij zieken die ondraaglijk lijden en te kennen geven te willen sterven. Bij het laatste opinie-onderzoek blijken de verschillen in acceptatie door de geloofsgroepen vrijwel te zijn verdwenen. 97% van de onkerkelijken is voorstander van een wet; dat is 82% bij belijdende katholieken en 58% onder moslims. Afwijkend van het partijstandpunt hebben enkele UMP-leden van de Tweede Kamer vorig jaar de wens neergelegd om een einde te maken aan de huidige hypocrisie; zij verlangen dat wat nu in het verborgene gebeurt, in regels wordt gevat en gecontroleerd. Zij wijzen naar landen als Nederland, België, Zwitserland en Denemarken waar euthanasie wettelijk is geregeld. In Frankrijk gaat de aandacht vooral uit naar palliatieve (pijnverzachtende) zorg bij terminale patiënten of naar het stopzetten van de behandeling op uitdrukkelijk verzoek van een zieke. Elke vorm van actieve euthanasie wordt als medewerking aan moord beschouwd. De initiatiefnemers tot wijziging willen dat elk verzoek tot euthanasie wordt onderworpen aan het oordeel van een multidisciplinair team, bestaande uit direct betrokken artsen, naaste familieleden en de patiënt. Wordt een verzoek tot actieve levensbeëiniging door een dergelijk team afgewezen, dan zal de zieke aangewezen zijn op palliatieve zorg. Als het verzoek wordt aangenomen, zal de euthanasie worden uitgevoerd zonder dat wie dan ook zal worden vervolgd, aldus het voorstel van toen en nu aanvaard door de senaatscommissie. Hoewel negen van de tien Fransen voorstander zijn van het moderniseren van de wetgeving op het gebied van de euthanasie, blijft president Sarkozy fel tegenstander van actieve euthanasie. 'Wij hebben niet het recht het leven opzettelijk te beëindigen', zo luidt zijn opvatting nog steeds.
(22.01.11)
Voorstel legalisering euthanasie verworpen
Ondanks een meerderheidsvoorstel in een senaatscommissie heeft de voltallige Sénat de legalisering van euthanasie tegengehouden. Actieve euthanasie blijft moord in Frankrijk. De socialistische fractie in het parlement heeft aangekondigd om nog vóór de zomer van 2011 met eigen voorstellen te komen.

(25.01.11)

Actieve euthanasie nog onbespreekbaar onder Sarkozy

Een ziekenhuisarts in Bayonne (Pyrénées-Atlantiques) heeft enige dagen vastgezeten om te worden verhoord over de dood de laatste vijf maanden van vier hoogbejaarde patiënten. Deze personen, die aan het einde van hun leven waren, werden opgenomen om te worden verzorgd met pijnstillende middelen. De toepassing van actieve euthanasie (dodelijke injectie) op deze patiënten werd opgemerkt door het ziekenhuispersoneel, dat vervolgens justitie inschakelde. Deze stelde een voorlopig onderzoek in wegens verdenking van moord met voorbedachten rade.

Passieve euthanasie - het stopzetten van de behandeling van ongeneeslijk zieken of het toedienen van extra pijnstillers die tot de dood leiden - is sinds 2005 wettelijk mogelijk in Frankrijk. Maar het bieden van hulp bij actieve euthanasie staat daar nog gelijk aan moord. Het laatste proces (2007) gold een arts uit de Dordogne, die schuldig werd bevonden aan een dergelijke actie. Hij werd veroordeeld tot een jaar voorwaardelijke gevangensstraf, een minimumstraf die het hem mogelijk maakte zijn artsenpraktijk voort te zetten. Tal van getuigen uit de medische wereld verklaarden toen dat de handelwijze van de arts - het toedienen van dodelijke mengsels medicijnen - allerminst ongebruikelijk is. In Europa is deze vorm van levenbeëindiging alleen in België en Nederland wettelijk toegestaan.

De arts heeft de feiten erkend en verklaard dat hij zijn actie niet betreurt. 'Hij heeft een medische beslissing genomen, want wie menselijk is en bovendien arts, kan het niet verdragen dat mensen lijden en niet waardig kunnen sterven', aldus de advocaat van de arts. De betrokken families hebben geen aangifte gedaan. De overheid heeft inmiddels gereageerd op deze nieuwe euthanasie-zaak en uitgesproken dat de wet van 2005 nog te veel onduidelijkheden laat over de vormen van de 'passieve' euthanasie.

Zoals bij eerdere euthanasie-zaken hebben ook de gebeurtenissen op de afdeling Urgences van het ziekenhuis in Bayonne voor veel publieke ophef gezorgd. Dit keer is vooral via de sociale media gereageerd, waarbij tal van Facebook-gebruikers openlijk steun verlenen aan de arts Nicolas Bonnemaison. Op andere websites worden handtekeningenacties georganiseerd. Hoewel negen van de tien Fransen voorstander zijn van het moderniseren van de wetgeving op het gebied van de euthanasie, blijft president Sarkozy fel tegenstander van actieve euthanasie. 'Wij hebben niet het recht het leven opzettelijk te beëindigen', zo luidt zijn voor nuancering vatbare opvatting nog steeds. Ondanks een meerderheidsvoorstel in een senaatscommissie heeft de voltallige Sénat nog in januari van dit jaar de legalisering van euthanasie tegengehouden. Actieve euthanasie blijft moord in Frankrijk. De socialistische fractie in het parlement kondigde toen aan om nog vóór de zomer van 2011 eigen voorstellen te presenteren. Het is er niet van gekomen.

Negen op de tien Fransen zijn voorstander van actieve euthanasie
Blijkens een enquête na de publicaties in de media over de Franse ziekenhuisarts in Bayonne die actieve euthanasie toepaste op vier terminale patiënten, is 92% van de Franse bevolking voorstander van een wet die actieve euthanasie mogelijk maakt bij ongeneeslijk zieken. 54% van deze voorstanders wil deze vorm van euthanasie echter pas toegepast zien als het de de artsen onmogelijk is een einde te maken aan ondraaglijk lijden, 38% maakt dat voorbehoud niet en wenst dat de zachte dood mag worden bewerkstelligd als de betrokken patiënt daar expliciet om vraagt. Als de terminale zieke niet meer in staat is om zijn of haar wil kenbaar te maken, menen de meeste voorstanders van actieve euthanasie dat de beslissing moet worden genomen door de naastbestaanden én door een college van artsen.

Print Print dit artikel

Nieuwe samenlevingen voor ouderen

Overgewaaid uit Noord-Europese landen, begint het verschijnsel van gezamenlijke huisvesting (colocation) door ouderen ook in Frankrijk van de grond te komen. Het fenomeen, aangestuurd door ouderenverenigingen en speciale websites, kan een oplossing zijn bij het voorkomen van eenzaamheid, kan een antwoord bieden op de gedaalde koopkracht en kan een alternatief zijn voor de huiveringswekkende Franse bejaardenhuizen.

Zo is er de vereniging La trame (De levensdraad) die zich ten doel stelt de eenzaamheid van veel ouderen te doorbreken en zich beijvert voor het samen gaan wonen van groepen papy et mamy-boomers. In verschillende steden bestaan nu wooneenheden voor 4 tot 8 personen onder de naam Cocon3S (de 3S staan voor solidaires, seniors, solos). Drie van dergelijke cocons functioneren al in de Gard, Hautes-Pyrénées en in de Dordogne. In Morbihan moet in september een vierde van start gaan. De voorbereidingstijd is vrij lang, omdat de huisvesting niet is te vergelijken met bijvoorbeeld het wonen en leven in studentenflats. Er komt wat meer bij kijken. De gepensioneerden die zich in het nieuwe avontuur willen storten, moeten bereid zijn hun bestaande huisvesting te vergeten en zich te ontdoen van een deel van het eigen meubilar. Bovendien moeten zij plotseling met anderen leven en kunnen niet altijd vasthouden aan eigen, vastgeroeste gewoonten. Inmiddels is een website gelanceerd met advertenties die vraag en aanbod van alleenstaande ouderen op elkaar moet afstemmen (www.legrandpartage.fr). Een andere website (www.partage-senior.net) zegt al 1000 contacten tot stand te hebben gebracht. De vraag blijkt inderdaad hoog. Frankrijk telt 13 miljoen personen van 60 jaar en ouder, van wie een kwart alleen leeft als gevolg van echtscheiding of overlijden van de partner. Er komen steeds meer jeugdige ouderen, die in goede gezondheid verkeren en dankzij de hoge levensverwachting nog lange tijd hopen te profiteren van hun goede conditie. Er zijn via deze website 10 projecten in de maak, 15 in de DOM-TOM gebieden (Franse overzees gebied) en een tiental in het buitenland. De meeste leden van de woongemeenschappen zijn vrouwen van rond de 65 jaar die een groot huis delen. Het meest ideale getal van samenwonen in deze vorm is vijf of zes personen. En de deelnemers moeten een open geest hebben, evenwichtig zijn en in staat om risico's te nemen. Volgens La Trame is deze vorm van samenleven het beste antidepressivum dat op dit moment denkbaar is.

Print Print dit artikel

Deze pagina is laatst gewijzigd op 23-05-2012 om 16:03.