|
|
|
|
|
| |
|
De rechterlijke macht
 De rechterlijke macht in Frankrijk kent drie rechtsgebieden:
1. de gespecialiseerde rechtspraak, zoals de 15 nieuwe rechtbanken voor kinderen (tribunaux pour enfants) binnen de 154 rechtbanken voor minderjarigen (tribunaux pour mineurs), de conseils des Prud'hommes (gekozenen die uitspraak doen in de geschillen tussen werknemers en werkgevers), de handelsrechtbanken voor geschillen tussen zakenmensen of handelsbedrijven (tribunaux de commerce) en de rechtbanken voor sociale zekerheidszaken (tribunaux des affaires de Sécurité sociale).
2. de burgerlijke rechtspraak voor geschillen tussen burgers onderling en de regeling van kleine, alledaagse conflicten (het tribunal d'Instance), voor de wat grotere zaken het tribunal de Grande Instance (TGI) en voor hoger beroep in civiele zaken het cour d'appel en voor geschillen tussen burgers en overheidsinstanties is men aangewezen op het tribunal administratif.
3. de strafrechtspraak in drie niveaus: de behandeling van niet al te ernstige (verkeers)overtredingen door de politierechtbank (tribunal de police), de delicten (diefstal, oplichting, gebruik verdovende middelen) waarover de correctionele rechtbanken uitspraak doen (tribunal correctionel), en de zware misdrijven, die voor het Hof van Assisen komen (cour d'assises), de enige rechtbank (één per departement) met een jury van 3 rechters en 9 leken. Meestal komt dit hof éénmaal per drie maanden bijeen en houdt lange zittingen om de rechtsgang begrijpelijk te laten verlopen voor de negen leken, niet-juristen. De Franse televisie besteedt naar Nederlandse begrippen ongehoord veel aandacht aan deze zittingen, waarbij de verdachte uitvoerig in beeld wordt gebracht.
Ten slotte onderzoekt het hoogste rechtscollege, het cour de cassation (vergelijkbaar met de Hoge Raad), de cassatieberoepen tegen de arresten van de 35 cours d'appel (hoven van beroep).
 Print dit artikel
|
|
|
|
| |
|
Tribunal d'instance
In het dagelijks leven kan je bij geschillen wel te maken krijgen met het tribunal d'instance. Deze rechtbank lijkt wat op het kantongerecht in Nederland, waarin kleinere zaken worden behandeld. Maar de vergelijking houdt dan verder op. In Frankrijk kan men zich via een eenvoudige procedure tot het tribunal d'instance wenden bij geschillen met leveranciers die te laat leveren of een kapot apparaat niet willen vervangen, met huisbazen die nalatig zijn in het onderhoud of met aannemers die het er bij laten zitten, met de buren over erfafscheiding, enzovoort. Zo'n procedure heet een injonction de faire, een uitdrukkelijk bevel om iets te doen of te betalen: minder dan € 4000 bij de hulprechter (zie hieronder), van € 4000 tot € 10.000 bij de tribunal d'instance en daarboven bij de TGI (tribunal de grande instance).
Bij een proces - dat valt te vergelijken met een eenvoudige vorm van kort geding - is geen advocaat nodig; wel zal de zaak via een deurwaarder moeten worden aangemeld als partijen het niet eens zijn over het laten voorkomen van de zaak, als het geëiste belang hoger is dan € 4000 en bij spoedeisende zaken. Men kan zelf het woord voeren of dat aan een familielid of bekende overlaten. In het laatste geval is wel een schriftelijk mandaat nodig. Degene die het proces verliest (le défendeur) moet de kosten van het geding betalen. In zaken met een waarde lager dan € 4000 kan de eiser (le demandeur) niet in hoger beroep gaan. Bij dergelijke kleinere kwesties is de procedure om een zaak aanhangig te maken ook veel simpeler, de zogenaamde saisine simplifiée. Op de griffie van het tribunal kan je een formulier halen, waarna gedaagde en eiser een brief krijgen met de datum van de zitting, meestal een maand later. Een dergelijk verzoek kan ook via een aangetekende brief worden ingediend.
Bij grotere zaken zal men zich moeten wenden tot het tribunal de grande instance, vergelijkbaar met de meervoudige kamer, de arrondissementsrechtbank. De TGI komt er aan te pas als er familiekwesties moeten worden opgelost, bij onroerendgoedzaken, bij faillissementen en bij belastingzaken. Bij de meeste zaken kan men niet zelfstandig optreden voor de TGI, het inroepen van een advocaat is vrijwel altijd noodzakelijk en de procedure geschiedt vooral schriftelijk.
Vrij nieuw is de instelling van een type rechter, zeg een hulprechter, die kleine zaken kan afhandelen ter ontlasting van de rechtbanken. Deze juges de proximité houden zich bezig met kleine, daagse kwesties die de € 4000 niet te boven gaan (dezelfde categorie zaken onder de € 10.000 waarmee de gewone juges d'instance zich bezighouden).
Vaak probeert het tribunal d'instance partijen te verzoenen (la tentative préalable de conciliation) om daarmee een proces te vermijden. De procedure hiervoor is zeer eenvoudig. Je gaat naar de griffie en vult een formulier in. De zaak wordt verder geregeld. Op de zitting moet je jezelf vertegenwoordigen en dus in persoon verschijnen. Sinds enige jaren wordt de rol van de rechtbankpresident in dit soort bemiddelingspogingen overgenomen door een bemiddelaar (conciliateur de justice), van wie er inmiddels 1800 actief zijn en gratis hun diensten verlenen bij het oplossen van conflicten tussen burgers. Hun adressen zijn op internet te vinden.
Daarnaast verwijzen officieren van justitie en rechters ook steeds meer naar de bemiddelaars, de médiateurs judiciaires, die niet gratis hun diensten aanbieden. Zij treden vaak op bij familiekwesties, zoals echtscheidingen.
Print dit artikel
|
|
|
|
| |
Deurwaarder
 Om een zaak aan te spannen moet je de deurwaarder (le huissier) meestal een kennisgeving laten overhandigen aan de gedaagde (dat kost ongeveer € 130, maar krijg je terug als je de zaak wint). Zo'n assignation, dagvaarding, moet ten minste drie elementen bevatten: een uitleg van de feiten, de wet of de regels die zijn overtreden, de eisen die men stelt. Niet alle deurwaarders helpen bij het opstellen; dan moet men - zeker als Nederlanders - naar een advocaat of even langsgaan bij de dichtstbijzijnde vestiging van de consumentenbond Que Choisir (op de website staan de adressen). Als een dagvaarding door een advocaat is opgesteld laat hij deze door de deurwaarder betekenen (signifier) aan de tegenpartij. Een assignation is niet nodig als het om familiezaken gaat en bij zaken waarbij de geldswaarde van het conflict lager is dan € 3800. Dan kan worden volstaan met een eenvoudige déclaration, in te leveren bij de griffie van de rechtbank.
Ook in Frankrijk kent men twee vormen van het strenge ambt van deurwaarder: de functie van de deurwaarder in rechtbanken en de deurwaarder die tussen partijen optreedt. Met de laatste zou men te maken kunnen krijgen bij het oplossen van geschillen met Franse medeburgers en overheidsinstanties. Hij kan proces-verbaal opmaken van een ruzie tussen twee partijen, kan ter plaatse komen kijken, kan een partij sommeren zijn verplichtingen na te komen etc. Als bijvoorbeeld de aannemer blijft weigeren de fouten te herstellen of niet meer komt opdagen, valt het te overwegen uiteindelijk de huissier in de arm nemen, die de weigerachtige maçon kan dwingen zijn verplichtingen na te komen. Het inschakelen van de deurwaarder of het dreigen daarmee maakt vaak vrij veel indruk. Komt de huissier in actie dan vraagt hij daarvoor wel een vrij pittig honorarium dat meestal is gedekt door de 'opstalverzekering'.
Print dit artikel
|
|
|
|
| |
Rechtsbijstand, rechtswinkels
 Er zijn in Frankrijk bijna 40.000 advocaten actief, meestal keurige, kundige en eerlijke mensen. Toch is het zaak om bij een zaak tevoren te informeren naar de kosten. Er zijn drie manieren om het ook in Frankrijk pittige honorarium vast te stellen: tevoren een bedrag afspreken, betalen naar de bestede uren of het honorarium pas betalen bij een succesvol verlopen procedure, het 'no cure no pay'systeem. In ieder geval is het aan te raden om afspraken over het honorarium schriftelijk vast te leggen. Die zijn niet in alle gevallen bindend. Als de advocaat het er bij laat zitten - de meest gemaakte fouten zijn het slecht volgen van de procedures (moeilijk te bewijzen) of het niet ter zitting verschijnen - kan de schriftelijke honorariumovereenkomst ongeldig worden. Bij ontevredenheid over de diensten kan men zich wenden tot de plaatselijke deken van de balie (le bâtonnier du barreau).
Via het forum van deze website en ook langs andere wegen zijn veelvuldig negatieve berichten geuit over de kwaliteit van de dienstverlening van de Franse advocaten. Zij zouden die rijke Hollanders wel eens een lesje leren, zo vallen de talrijke klachten samen te vatten. Twee lezers van deze site zijn daarom met een handleiding gekomen met tips over hoe om te gaan met de Franse advocatuur. De belangrijkste passages daaruit:
'Wanneer je de hulp van een advocaat inroept om je belangen waar te nemen realiseer je dan, dat de opdracht aan een advocaat bij hem geen emotionele gevoelens teweeg brengt. Hij zal zich weliswaar over je probleem buigen, maar is daar emotioneel niet bij betrokken. Natuurlijk wil hij (samen met jou) een goed resultaat bereiken, maar gelijktijdig betekent voor de advocaat een opdracht euro’s in de lade. Hij zal aandachtig naar je luisteren, maar in eerste instantie betekent je opdracht 'handel'.
Het is efficient om de advocaat van te voren een schriftelijke probleemomschrijving aan te reiken, zo mogelijk met kopie van de bewijsstukken of andere relevante zaken. Dat maakt het voor hem gemakkelijker zich in je zaak in te leven, en… dat bespaart uiteindelijk kosten.
Probeer via kennissen informatie te krijgen over geschikte advocaten, maar… vergeet niet dat ieder geval op zichzelf staat en de samenwerking tussen 'uw kennis' en zijn/haar advocaat nog lang niet betekent dat u ook goed met deze raadsman of -vrouw door de bocht kunt. Ieder geval is weer net even anders en wat voor de een lukt, hoeft nog niet van toepassing te zijn op de ander. Zeker in Frankrijk, waar alles via, via gaat, is het verstandig om een advocaat te benaderen op persoonlijk advies van een betrouwbare kennis. Zeg dat ook tegen de advocaat.
Vraag een inschatting van de kans van succes en een kostenbegroting. Maar realiseer je dat daar geen precies antwoord op kan worden gegeven. Uiteraard zal een bona fide advocaat je vertellen of je een kans van slagen heeft, maar slagen om de arm houden. Uiteraard kan er niet voorzien worden met welke plotselinge trucs de tegenpartij komt, niet alles is voorspelbaar. En, dat alles is weer van invloed op de prijs. Een eenvoudige zaak die een half jaar in beslag neemt kost al gauw tussen de 5000 en 10000 Euro, dus weeg zorgvuldig af, of dat het waard is, moeilijk maar waar, gewoon een kosten/batenanalyse maken.
Je advocaat heeft ook nog andere zaken in behandeling. Als je met een gedachte komt, iets wilt weten, zal het soms frustrerend kunnen zijn als de advocaat niet meteen reageert. E-mail is een prachtig communicatiemiddel. Stuur even een paar regels en vraag om een antwoord bevestiging (en dan mag u binnen 2 dagen een antwoord verwachten). Bellen, wederom om uw vraag kracht bij te zetten is niet altijd effectief, het mondelinge contact blijft uiteraard wel essentieel. Maar wederom let wel, de klok tikt door.
Betreft het advocaat in het buitenland, bedenk dan dat zowel voor u als uw advocaat er een cultuurbarrière is. Daarnaast zal er vaak sprake zijn van een taalkloof, en deze beide te samen vormen vaak de basis voor het elkaar niet kunnen begrijpen. Hou dit telkens weer in de gaten.
Bedenk: Je bent bezig een ingewikkeld probleem op te lossen met hulp van een deskundige die je niet goed kent en van wie je de werkwijze ook niet goed kent. Verder heb je een taalprobleem en je bent in een vreemde cultuur. Realiseer je dat je in de ogen van veel Fransen een rijke Hollander bent die slim uit probeert te zijn: een allochtone snoeshaan. Het kan geen kwaad eens uit te spreken dat je dit onderkent en in het omgekeerde geval misschien dezelfde gevoelens zou hebben.
Vraag de advocaat of er wellicht een mogelijkheid is zaken in der minne te schikken zonder daarmee de mogelijke trots van de tegenpartij te ondermijnen. Niet naar de rechter stappen scheelt veel geld en frustratie, en soms is een gesprek onder leiding van een derde wijze man of vrouw de oplossing en hoeft de advocaat slechts de zaken formeel af te wikkelen. Veel advocaten ook in Frankrijk doen tegenwoordig aan deze 'mediation', aldus de bijdrage.
De Franse overheid kent vergoedingen toe aan Fransen die onvoldoende middelen hebben om een advocaat te betalen. Aanvragen voor juridische bijstand (aide juridictionnelle) zijn te krijgen op de gemeentehuizen en bij de bureaus voor juridische hulp op het tribunal de grande instance. Verdient men maandelijks gemiddeld minder dan € 874,50 dan zijn alle kosten te declareren. De grens is € 1311 als men gedeeltelijke rechtsbijstand nodig heeft. De plafonds worden opgehoogd voor het geval het gezin uit meer personen bestaat.
In 53 departementen zijn 120 rechtswinkels werkzaam. Hier heten ze MDJ, ofwel Maisons de justice et du droit. Zij staan de burger bij in geschillen met huiseigenaren en buren en verlenen rechtshulp bij echtscheidingen en andere familiekwesties. Maar anders dan in Nederland, vervullen de MDJ - vaak gesitueerd in 'moeilijke' wijken - ook een rol voor Justitie. Je kan er als slachtoffer terecht bij berovingen, agressie e.d. Verder lijkt het veel op de Nederlandse rechtswinkels. Je krijgt gratis juridisch advies, bijvoorbeeld om met een bemiddelaar of ombudsman (médiateur of conciliateur) in zee te gaan. Je kan er ook in contact komen met deurwaarders, notarissen of schrijvers die je kunnen helpen bij het opstellen van een brief. Er worden echter geen advocatendiensten verricht buiten de dagelijkse conflictoplossingen of bij andere kleine zaken of kwesties waarbij minderjarigen zijn betrokken. Adressen van de MDJ zijn te krijgen bij het gemeentehuis, de paleizen van justitie, de prefecturen of de politie/gendarmerie. Ook de website van het Ministerie van Justitie geeft hierover informatie.
Print dit artikel
|
|
|
|
|
