Wonen en leven in Frankrijk

De Franse zorg voor de ouderen

De snelle vergrijzing van de Franse bevolking komt niet tot uitdrukking in een groeiend aantal plaatsen in de bejaardenopvang. De Algemene Rekenkamer heeft in een een vernietigend rapport de laksheid van de Franse overheid gehekeld. In 2000 leefden 12,5 miljoen mensen in Frankrijk die ouder dan 60 jaar waren; dat zullen er 17 miljoen zijn in 2020 en ongeveer 21,5 miljoen in 2040, ongeveer een derde van de gehele bevolking.

Ondanks deze al geruime tijd geleden voorziene ontwikkeling is het aanbod van diensten en huisvesting voor ouderen onvoldoende gebleken en slecht over het land verspreid. Zo is het aantal beschikbare plaatsen in het gehele zuiden van Frankrijk ver onder de maat. De jaarlijkse kosten om het voorzieningenniveau op peil te brengen, zouden moeten verdubbelen tot € 30 miljard.

Eén op de vijf instellingen voor ouderen voldoet niet aan de veiligheidsnormen en men slaagt er niet in een fatsoenlijke opvang te organiseren voor ouderen die aan de ziekte van Alzheimer lijden; jaarlijks komen er door de veroudering van de bevolking 100.000 van deze patiënten bij. De ontwikkeling van het vak geriatrie staat in Frankrijk nog in de kinderschoenen. De directeuren van de 1700 Franse instellingen voor bejaardenhuisvesting hebben de noodklok geluid over de steeds moeilijker wordende financiering van de ouderenzorg. De Hoge raad voor de toekomst van de zieketekostenverzekering noemt de gezondheidskosten voor het oudere bevolkingsdeel 'ongewoon hoog'. De kosten voor ouderen van 75 jaar en ouder - 8% van de bevolking - maken een vijfde deel uit van de totale Franse ziekenhuiskosten. De overheid werkt aan maatregelen om de steeds groeiende groep afhankelijke ouderen op een fatsoenlijke manier onder te brengen en te verzorgen. Eén van de mogelijke voorstellen zal zijn om vanaf de leeftijd van 50 jaar een verplichte verzekering ouderenzorg af te sluiten.

De gemiddelde prijs voor het wonen in een tehuis ligt rond de € 2200 per maand, terwijl het gemiddelde pensioen van een Franse inwoner op € 1200 ligt. Om toch een vorm van verzekering voor de ouderenzorg aan te bieden, hebben de Franse verzekeraars een particulier product ontwikkeld om later bij opname in een tehuis of bij het inroepen van thuiszorg over maanduitkeringen te beschikken. Men werkt hierbij met polissen onder namen als Plan Indépendance en Protectys Autonomie. Voor de meer kapitaalkrachtigen zijn er wat draaglijker voorzieningen, zoals de Résidences service. Dit zijn appartementencomplexen waarbij een groot aantal diensten wordt geleverd en verplegend personeel bijna altijd aanwezig is op het complex. Er zijn gemeenschappelijke ruimten voor activiteiten en sociale contacten. De meer luxe maisons de retraite médicalisées bieden tarieven per nacht en maken vaak een onderscheid tussen korte en lange verblijven. Deze maisons de retraite zijn zeer ruim geëquipeerd om ook zieke mensen te ontvangen, te verplegen en te verzorgen. Ouderen kunnen altijd hun kamer aan de persoonlijke behoeften aanpassen en soms zelfs hun eigen meubels meenemen.

Kinderen die betalen voor hun ouders (al dan niet in een bejaardenhuis) kunnen de kosten van huur, voeding etc. aftrekken van hun inkomen bij de aangifte IB. Als de ouders ouders zijn dan 75 jaar en gezamenlijk niet meer inkomen genieten dan € 13.889 (€ 8507 voor één ouders) dan kan zonder bewijsstukken € 3359 worden opgevoerd. Dat geldt niet alleen voor ouders maar ook voor andere familierelaties, zoals een neef die zijn oude tante in huis neemt.

Op een speciale website is veel informatie te vinden over het verkrijgen van hulp en zorg aan huis.

Print Print dit artikel

Kwaliteit Franse verpleeghuizen laat nog te wensen over

Een vrij omvangrijk onderzoek naar de kwaliteit van de Franse verpleeghuizen leert dat de verzorging en accommodatie sinds een aantal jaren enige vooruitgang hebben geboekt. Niettemin beoordelen leiding, personeel en familie van de verpleegden dat de kwaliteit van dergelijke oorden nog veel te wensen overlaat.

Le Figaro Magazine heeft een onderzoek laten doen naar deze maisons de retraite médicalisées, het vervolg op de 'gewone' maisons de retraite classiques. Tal van zaken zijn beoordeeld: aantal bewoners per verpleegkundige, grootte van de kamers, medische hulp, aanwezigheid fysiotherapeut, psychologen, tandartsen, beschikking over kapper, kwaliteit maaltijden, tarieven en opleiding van het personeel.

Alle 7416 tehuizen in Frankrijk zijn gevraagd medewerking te verlenen. Uiteindelijk hebben 3100 deelgenomen aan het onderzoek, waaronder veel particuliere tehuizen. De openbare verpleeghuizen hebben van hogerhand de aanwijzing gekregen niet mee te doen. Volgens de onderzoekers moet deze opstelling worden beschouwd als symptomatisch voor de slechte reputatie van deze sector. Ondanks de niet onbelangrijke moderniseringen die sinds 2002 bij de invoering van een nieuwe wet zijn gerealiseerd, blijven de blijken van ontevredenheid bij de familie van de verpleegden talrijk. De belangrijkste grieven blijven het gebrek aan aandacht van het personeel voor de meestal zeer afhankelijke ouderen en de hoogte van de tarieven, die mede door de doorgevoerde moderniseringen soms als 'exorbitant' worden omschreven.

De Inspectiedienst heeft becijferd dat de verzorging in een verpleeghuis maandelijks gemiddeld € 2200 vergt. Het onderzoek van Le Figaro Magazine noteert prijzen van € 813 per maand (alleen huisvesting en gewone verzorging) in de Hautes-Alpes en van € 6022 per maand in Parijs. De tarieven in de commerciële-sector zijn over het algemeen hoger dan die van de publieke en particuliere tehuizen, waarvan de tarieven worden vastgesteld door de departementen en ook gedeeltelijk worden vergoed door het ziekenfonds en de lokale overheden. Bewoners die de maandlasten niet kunnen betalen, moeten hun eigen vermogen aanspreken, kunnen soms gebruik maken van sociale bijstand of kunnen geld lenen bij het departement dat later met de afwikkeling van de nalatenschap moet worden terugbetaald. Ook de familie moet vaak bijspringen.

De gemiddelde personeelssterkte in de verpleeghuizen bedraagt 59 (inclusief leiding en administratie) op de 100 bewoners. Over het algemeen beoordelen gebruikers en de werkers in verpleeghuizen deze personeelsinzet kwantitatief als onvoldoende. Met de toeneming van de levensverwachting zal aanzienlijk meer personeel moeten worden gevonden om de primaire taken - hygiëne en de dagelijkse zorg - naar behoren te kunnen uitvoeren. Dit personeel is moeilijk te vinden: het werk is fysiek zwaar en wordt slecht betaald.

De regering Sarkozy werkt aan voorstellen om nieuwe regelingen te treffen voor de groeiende groep ouderen, die niet meer zelfstandig kan wonen en een betaalbaar plaats moet krijgen in een bejaardenhuis of verpleeghuis. Verbetering van deze zorg is één van de pijlers van het beleid dat Sarkozy in zijn eerste ambtstermijn gerealiseerd wenst te zien.

Steeds meer diefstallen en oplichting bij ouderen

De Franse consumentenorganisatie Que Choisir waarschuwt ouderen die regelmatig thuiszorg ontvangen, om oplettend te zijn bij de komst van zogeheten vervangers of controleurs. Gebleken is dat het aantal oplichtingen en diefstallen door pseudo-werkers toeneemt bij ouderen. Na de meer bekende praktijken van pseudo-pompiers en pseudo-schoorsteenvegers, zijn het nu de zich als thuishulpen presenterende boeven en inbrekers. Bijna twee miljoen personen van 60 jaar en ouder ontvangen professionele thuiszorg wegens een gezondheisprobleem of een handicap. De helft van hen is ouder dan 75 jaar en vormt een gewild doelwit van dieven. De ADMR (association du service à domicile) heeft haar leden gewaarschuwd voor mensen die zich aandienen als aangeslotene bij deze organisatie. De werkwijze is eenvoudig: zij presenteren zich aan huis bij ouderen en wenden voor dat zij de bekende thuiszorger komen vervangen. Ook spiegelen zij de vaak kwetsbare ouderen voor dat zij het werk van de thuishulp komen evalueren. Bij hun vertrek blijkt dan dat er het nodige is gestolen. De ADMR, de grootse aanbieder van zorg aan huis in Frankrijk, wijst erop dat hun werkers voorzien zijn van een carte professionnelle met foto en over het algemeen specifieke kleding dragen: wit voor persoonlijke verzorging, groen voor huishoudelijke hulp. Que Choisir wijst er verder op dat vooral in de zomer het aantal diefstallen door pseudo-personeel (verpleegsters, werksters, maar ook politie-agenten en personeel van het waterleidingbedrijf) sterk toeneemt in geheel Frankrijk. Alleen of met zijn tweeën komen politiemensen bij oude mensen langs om een 'inspectie' uit te voeren na een vermeende diefstal. Deze 'agenten' hebben het vooral gemunt op sieraden en geld. Aangeraden wordt een onbekende bezoeker altijd om een identificatie te vragen en de deur dicht te laten bij de minste twijfel. Als de bezoeker zich niet kan of wil bekendmaken, ook al draagt hij of zij een uniform, moet de deur worden gesloten. Aankondiging dat eerst wordt getelefoneerd naar de onderneming waarvoor men zich uitgeeft te werken, kan ook ontmoedigend werken. Wie toch iemand binnen wil laten, doet er verstandig aan, aldus de raadgevingen van de autoriteiten, om zich te laten vergezellen door de buren en de bezoeker voortdurend te volgen bij zijn gangen in huis. Ook wordt nog aangeraden nooit bekend te maken dat men alleen in het huis woont of tijdstippen op te geven waarop men met vakantie is. Diefstal door list bij een kwetsbaar persoon kan worden bestraft met 5 jaar gevangenisstraf en een boete van € 75.000.
(08.09.11)

Print Print dit artikel

Frankrijk langzaam op weg naar legalisering van euthanasie

euthanasie4 Een eerste overwinning, zo hebben voorstanders van vrijwillige euthanasie het besluit van Eerste-Kamerleden genoemd om actieve euthanasie in Frankrijk te legaliseren. De commissie voor Sociale Zaken van de Senaat is met 25 stemmen voor en 19 stemmen tegen (de rechtse partijen), akkoord gegaan met een wetsvoorstel om hulp bij levensbeëindiging mogelijk te maken. Volgens de huidige wet is een dergelijk optreden strafbaar. De volledige Senaat is echter niet akkoord gegaan met het wetsvoorstel.
Het eerste artikel daarvan zegt dat iedere volwassene bij volle bewustzijn en verkerende in een fase van een terminale ziekte en daarbij lichamelijk of geestelijk ondraaglijk lijdt, om medische hulp mag vragen bij het snel doen beëindigen van het leven. Een dergelijke omschrijving met een voor Franse begrippen vergaande strekking is nog niet eerder gepresenteerd. De tegenstemmers in de Senaat menen dat de wetsvoorstellen indruisen tegen het recht dat opkomt voor de zwaksten en de meest kwetsbaren. Ook is de verruiming van de euthanasie-wetgeving in strijd met de medische opdracht en zal deze het noodzakelijke vertrouwen verbreken tussen arts en patiënt, menen de tegenstanders van de wetswijziging. Met vergelijkbare argumenten heeft ook de Orde van artsen zich tegen de voorstellen verzet en meent dat de huidige wet toereikend is. Deze zegt dat patiënten die aan het einde van hun leven, zijn de mogelijkheid bezitten om zonder lijden gebruik te maken van pijnverzachtende middelen om de dood af te wachten.
Een zeer grote meerderheid van de Franse bevolking (94%) is voorstander van het toepassen van euthanasie in bijzonder gevallen, zoals bij een niet meer behandelbare ziekte. In 2001 verklaarde nog 88% van de Fransen een wet te willen goedkeuren om euthanasie toe te staan bij zieken die ondraaglijk lijden en te kennen geven te willen sterven. Bij het laatste opinie-onderzoek blijken de verschillen in acceptatie door de geloofsgroepen vrijwel te zijn verdwenen. 97% van de onkerkelijken is voorstander van een wet; dat is 82% bij belijdende katholieken en 58% onder moslims. Afwijkend van het partijstandpunt hebben enkele UMP-leden van de Tweede Kamer vorig jaar de wens neergelegd om een einde te maken aan de huidige hypocrisie; zij verlangen dat wat nu in het verborgene gebeurt, in regels wordt gevat en gecontroleerd. Zij wijzen naar landen als Nederland, België, Zwitserland en Denemarken waar euthanasie wettelijk is geregeld. In Frankrijk gaat de aandacht vooral uit naar palliatieve (pijnverzachtende) zorg bij terminale patiënten of naar het stopzetten van de behandeling op uitdrukkelijk verzoek van een zieke. Elke vorm van actieve euthanasie wordt als medewerking aan moord beschouwd. De initiatiefnemers tot wijziging willen dat elk verzoek tot euthanasie wordt onderworpen aan het oordeel van een multidisciplinair team, bestaande uit direct betrokken artsen, naaste familieleden en de patiënt. Wordt een verzoek tot actieve levensbeëiniging door een dergelijk team afgewezen, dan zal de zieke aangewezen zijn op palliatieve zorg. Als het verzoek wordt aangenomen, zal de euthanasie worden uitgevoerd zonder dat wie dan ook zal worden vervolgd, aldus het voorstel van toen en nu aanvaard door de senaatscommissie. Hoewel negen van de tien Fransen voorstander zijn van het moderniseren van de wetgeving op het gebied van de euthanasie, blijft president Sarkozy fel tegenstander van actieve euthanasie. 'Wij hebben niet het recht het leven opzettelijk te beëindigen', zo luidt zijn opvatting nog steeds.
(22.01.11)
Voorstel legalisering euthanasie verworpen
Ondanks een meerderheidsvoorstel in een senaatscommissie heeft de voltallige Sénat de legalisering van euthanasie tegengehouden. Actieve euthanasie blijft moord in Frankrijk. De socialistische fractie in het parlement heeft aangekondigd om nog vóór de zomer van 2011 met eigen voorstellen te komen.

(25.01.11)

Actieve euthanasie nog onbespreekbaar onder Sarkozy

Een ziekenhuisarts in Bayonne (Pyrénées-Atlantiques) heeft enige dagen vastgezeten om te worden verhoord over de dood de laatste vijf maanden van vier hoogbejaarde patiënten. Deze personen, die aan het einde van hun leven waren, werden opgenomen om te worden verzorgd met pijnstillende middelen. De toepassing van actieve euthanasie (dodelijke injectie) op deze patiënten werd opgemerkt door het ziekenhuispersoneel, dat vervolgens justitie inschakelde. Deze stelde een voorlopig onderzoek in wegens verdenking van moord met voorbedachten rade.

Passieve euthanasie - het stopzetten van de behandeling van ongeneeslijk zieken of het toedienen van extra pijnstillers die tot de dood leiden - is sinds 2005 wettelijk mogelijk in Frankrijk. Maar het bieden van hulp bij actieve euthanasie staat daar nog gelijk aan moord. Het laatste proces (2007) gold een arts uit de Dordogne, die schuldig werd bevonden aan een dergelijke actie. Hij werd veroordeeld tot een jaar voorwaardelijke gevangensstraf, een minimumstraf die het hem mogelijk maakte zijn artsenpraktijk voort te zetten. Tal van getuigen uit de medische wereld verklaarden toen dat de handelwijze van de arts - het toedienen van dodelijke mengsels medicijnen - allerminst ongebruikelijk is. In Europa is deze vorm van levenbeëindiging alleen in België en Nederland wettelijk toegestaan.

De arts heeft de feiten erkend en verklaard dat hij zijn actie niet betreurt. 'Hij heeft een medische beslissing genomen, want wie menselijk is en bovendien arts, kan het niet verdragen dat mensen lijden en niet waardig kunnen sterven', aldus de advocaat van de arts. De betrokken families hebben geen aangifte gedaan. De overheid heeft inmiddels gereageerd op deze nieuwe euthanasie-zaak en uitgesproken dat de wet van 2005 nog te veel onduidelijkheden laat over de vormen van de 'passieve' euthanasie.

Zoals bij eerdere euthanasie-zaken hebben ook de gebeurtenissen op de afdeling Urgences van het ziekenhuis in Bayonne voor veel publieke ophef gezorgd. Dit keer is vooral via de sociale media gereageerd, waarbij tal van Facebook-gebruikers openlijk steun verlenen aan de arts Nicolas Bonnemaison. Op andere websites worden handtekeningenacties georganiseerd. Hoewel negen van de tien Fransen voorstander zijn van het moderniseren van de wetgeving op het gebied van de euthanasie, blijft president Sarkozy fel tegenstander van actieve euthanasie. 'Wij hebben niet het recht het leven opzettelijk te beëindigen', zo luidt zijn voor nuancering vatbare opvatting nog steeds. Ondanks een meerderheidsvoorstel in een senaatscommissie heeft de voltallige Sénat nog in januari van dit jaar de legalisering van euthanasie tegengehouden. Actieve euthanasie blijft moord in Frankrijk. De socialistische fractie in het parlement kondigde toen aan om nog vóór de zomer van 2011 eigen voorstellen te presenteren. Het is er niet van gekomen.

Negen op de tien Fransen zijn voorstander van actieve euthanasie
Blijkens een enquête na de publicaties in de media over de Franse ziekenhuisarts in Bayonne die actieve euthanasie toepaste op vier terminale patiënten, is 92% van de Franse bevolking voorstander van een wet die actieve euthanasie mogelijk maakt bij ongeneeslijk zieken. 54% van deze voorstanders wil deze vorm van euthanasie echter pas toegepast zien als het de de artsen onmogelijk is een einde te maken aan ondraaglijk lijden, 38% maakt dat voorbehoud niet en wenst dat de zachte dood mag worden bewerkstelligd als de betrokken patiënt daar expliciet om vraagt. Als de terminale zieke niet meer in staat is om zijn of haar wil kenbaar te maken, menen de meeste voorstanders van actieve euthanasie dat de beslissing moet worden genomen door de naastbestaanden én door een college van artsen.

Nog veel te verbeteren aan ouderenhuisvesting

seniroen15

De Fédération hospitalière de France (FHF) heeft in een interne nota de noodklok geluid over de steeds hogere kosten die ouderen moeten betalen voor huisvesting in een maison de retraite of andere vormen van huisvesting van ouderen. Sinds 2002 hebben de openbare maisons de retraite 5% van hun marktaandeel verloren ten gunste van commercieel gerunde privé onderkomens. Ondernemingen die op dit terrein actief zijn hebben een steeds groter aandeel gekregen in de bouw van privé woonoorden, die volgens de federatie gemiddeld 40% hogere tarieven hanteren dan openbare voorzieningen. Ouderen en hun familie met bescheiden inkomens, kunnen door deze ontwikkeling in de problemen komen. De vergrijzing neemt snel toe, reden voor de overheid onder leiding van president Sarkozy om in de resterende maanden van zijn ambtsperiode ernst te maken met de ontwikkeling van een ouderenbeleid. De financiering van deze zorg heeft de hoogste prioriteit. Een plaats in een maison de retraite kost gemiddeld € 2200 per maand, terwijl het gemiddelde pensioeninkomen van de betrokken categorie ouderen rond de € 1200 per maand ligt. Naast dit probleem constateert de FHF ook dat sommige publieke instellingen de noodzakelijke middelen missen om goed te kunnen functioneren, in het bijzonder bij de zorg aan de meest afhankelijke ouderen.
(21.12.10)

Ouderen: zo lang mogelijk onafhankelijk blijven

bejaarden6

De Fransen worden steeds ouder, maar vrezen ook dat zij op hogere leeftijd afhankelijk zullen worden. Ruim de helft van de Franse volwassen bevolking vreest problemen bij het latere verlies van de zelfstandigheid. Voorts vrezen drie op de tien Fransen dat er later te weinig geld zal zijn en 13% maakt zich zorgen over mogelijke vormen van isolement of eenzaamheid, aldus een enquête bij een studie naar de gevoelens van het ouder worden. Het in huis nemen van hulp, de meest favoriete manier van begeleiding, is een kostbare zaak en komt neer op gemiddeld € 1800 per maand. Het kamerlid voor de UMP uit Meurthe-et-Moselle en voorzitter van Agence nationale des services à la personne, heeft voorgesteld een nieuwe dag van de solidariteit in te voeren om de zorg voor ouderen die thuis wensen te blijven wonen of hulp behoeven in ouderencentra, te financieren. De min of meer afgeschafte Tweede Pinksterdag, waarop gewerkt zou moeten worden zonder salaris te ontvangen, is in 2004 al ingevoerd. Werkgevers dragen de sociale premies van die dag af aan een speciale kas voor ouderen en gehandicapten. Sinds 2008 is het niet meer strikt noodzakelijk om deze solidariteitsdag vast te stellen op de maandag na Pinksteren. In 2050 zal bijna een derde van de Franse bevolking ouder zijn dan 60 jaar en 15,6% ouder dan 75 jaar. President Sarkozy heeft voortdurend uitgesproken dat tijdens zijn presidentschap de kwestie van de financiering van de ouderenhulp zal worden geregeld. Zo moet aan het systeem van de Sécurité sociale een vijfde poot worden toegevoegd voor de verzekering van de thuiszorg of andere vormen van opvang van ouderen. Na het pensioendebat zou deze kwestie aan de orde komen. In 2009 bedroegen de kosten € 21,5 miljard, niet voldoende om alle kosten voor de betrokkenen of hun familie te dekken. De studie stelt voor om een particuliere assurance dépendance verplicht te stellen vanaf de leeftijd van 50 jaar.
(19.10.10)

Extra zorg voor vergrijzend Frankrijk

Tijdens zijn verkiezingscampagne in 2007 beloofde Nicolas Sarkozy dat hij, eenmaal aan de macht, veel extra zorg zou aanbieden aan de groeiende groep kwetsbare ouderen. In 2050 zal zijn land vijf miljoen inwoners tellen die ouder zijn dan 85 jaar. Op dit moment kent Frankrijk 1,1 miljoen afhankelijke ouderen, bejaarden die verzorgd dienen te worden. Hun aantal groeit tot 2040 jaarlijks met 1 tot 2%.

Sarkozy zegde toe, en herhaalde het vorige maand, dat het Franse systeem van sociale zekerheid, de Sécurité sociale ('Sécu'), een vijfde poot zal krijgen: la dépendance. De bestaande vier onderdelen van de Sécu zijn ziekte, pensioen, gezin en arbeidsongevallen. Het zal echter 2011 worden, voordat de demografische ontwikkeling van de vergrijzing zich vertaalt in concreet nieuw beleid. Eerst wil de regering in 2010 het omstreden dossier van de pensioenen definitief regelen.

Het hoofd bieden aan de opkomende grijze golf is vooral een financiële kwestie. De Sécu in haar huidige vorm kan de nieuwe lasten niet dragen. De financiering van de zorg voor de 85-jarigen - mensen vanaf die leeftijd komen in een bejaardentehuis terecht - zal niet alleen kunnen steunen op de solidariteitsgedachte. Het 'vijfde risico' zal moeten worden gedekt door de solidariteit binnen de families, door de verzekeringen en door het inbrengen van het vermogen van de ouderen zelf. Er is een speciale staatssecretaris voor Ouderenzaken die moet zoeken naar concrete maatregelen om het vraagstuk beheersbaar te houden.

De eerste stap zal zijn om ervoor te zorgen dat de ouderen zo lang mogelijk in eigen huis en omgeving kunnen blijven. Op het ogenblik leeft meer dan 90% van de mensen die ouder zijn dan 60 jaar, nog gewoon thuis. Acht van de tien Fransen geven aan hun oude dag te willen doorbrengen in hun eigen omgeving. Die mogelijkheden worden ook steeds groter. Nu heeft 25% van de mensen van 85 jaar en ouder de zelfstandigheid moeten opgeven. In de niet al te verre toekomst zal dat percentage zijn gezakt tot 15. Derhalve zal de rol van de thuiszorg aanzienlijk belangrijker worden. De APA, de door de departementen uitgekeerde financiële steun aan afhankelijke ouderen, wordt vooral toegepast om de ouderen te helpen zo lang mogelijk in eigen huis te blijven. 60% van de ouderen die gedeeltelijk afhankelijk zijn, kunnen met behulp van deze APA in de eigen woning blijven. Dat is ook goedkoper dan een definitieve verhuizing naar een maison de retraite.

Inmiddels bestaan er tal van technische hulpmiddelen die het langer zelfstandig wonen mogelijk maken. Daarbij kan de menselijke hulp nooit worden vervangen, zoals de professionele hulp van de thuiszorg (aide à domicile), maar ook de aandacht van de buren of de hulp van de familie. Over een jaar of tien zal het tekort aan dergelijke hulpverleners 10 tot 15% zijn.

Naast deze zaken zal er ook een omslag moeten komen in het Franse denken over het welbevinden van de ouderen. De deskundigen - gerontologen en sociologen - in deze materie menen dat er anders zal moeten worden aangekeken tegen het fenomeen van oude mensen. Er heerst nog een te algemeen anti-ouderen sentiment, alsook een te grote ouderendiscriminatie. Een omwenteling daarin zal nog zeker twintig jaar duren, vrezen de Fransen zelf.

De ouder wordende Nederlander in Frankrijk

De naar schatting 200.000 Nederlanders die zijn vertrokken naar Frankrijk en zich daar permanent hebben gevestigd, beginnen te vergrijzen. De naoorlogse generatie die vervroegd met pensioen is gegaan of op betrekkelijk jonge leeftijd de zaak heeft verkocht, begint zichzelf langzaamaan de steeds indringender vraag te stellen: blijven we in Frankrijk of keren we bij ziekte terug naar Nederland? Of kiezen we voor een kleiner huis met minder grond en blijven in La douce France met zijn alom erkende hoge kwaliteit van de zorgverlening en gezondheidszorg? Of gaan we naar een maison de retraite?
Vragen die aan de orde zijn gekomen tijdens een seminar op de Nederlandse ambassade in Parijs, georganiseerd door de Fanf, Fédération des Associations néerlandaises en France. De bijeenkomst was vooral bedoeld als inventarisatie van de bij Nederlanders in Frankrijk levende problemen rond het ouder en mogelijk ziek en afhankelijk worden. Men verstaat hieronder dan personen die over het algemeen ouder zijn dan 80 jaar en behoefte krijgen aan de zorg van hun naaste omgeving al dan niet in combinatie met het Franse verzorgingssysteem.

Eenzaam en anoniem

eenzaam Vier miljoen Fransen worden getroffen door ernstige eenzaamheid. Voor hen is er 's zondags geen familielunch, zijn er geen vrienden om vertrouwelijkheden mee uit te wisselen of collega's met wie je na het werk een glas drinkt. Deze vier miljoen eenzamen, 9% van de totale bevolking, verklaren in een jaar minder dan drie contacten te hebben die verder gaan dan bonjour of au revoir met de winkeliers. Volgens een onderzoek van La fondation de France blijkt het isolement voor 56% van de betrokkenen te zijn ontstaan als gevolg van een breuk met de familie, een echtscheiding, een overlijden of een ruzie. Werkloosheid wordt door 14% genoemd als directe oorzaak van het alleen zijn. De standaard opvatting dat de anonimiteit vooral in de grote steden voorkomt, wordt door de studie gelogenstraft. Er zijn evenveel vereenzaamden op het platteland als in de stad. Wel is er een relatie met inkomen. Hoe armer, hoe eenzamer, kortweg. Bijna 14% van de personen die minder dan € 1000 per maand ontvangen, kennen geen vrienden. Het hebben van een sociaal leven kost geld: bioscoop, restaurant, kinderoppas. Van de Fransen die meer dan € 2500 per maand verdienen, heeft 2% geen echte vrienden. La fondation de France verdeelt het sociale leven van een persoon in verschillende netwerken: familie, vrienden, werk en buren. 23% van de Fransen beschikt slechts over één van deze netwerken. Anders dan wel wordt gedacht is het niet de familie waarop men het laatst kan terugvallen. Het zijn de naaste buren met wie nog een band met de buitenwereld bestaat. Ten slotte bestaat er nog een relatie met de leeftijd, waarop men zich eenzaam voelt; 16% van de mensen ouder dan 75 jaar voelt zich eenzaam, 15% van de groep van 60 tot 74 jaar, 11% van de 50- tot 59-jarigen en nog een 9% voor die van 40 tot 49 jaar. De sociale netwerken op internet bieden geen enkele soelaas. Bijna 88% van de getroffenen doet niets met netwerken als Facebook, Hyves. Wie op internet vrienden maakt, kan dat ook heel goed in het werkelijke leven, aldus de studie.
(02.07.10)

Meer voorzieningen om ouderen thuis te houden

senioren3

De Franse overheid werkt aan maatregelen om ouderen langer in eigen omgeving te laten wonen. Nora Berra, staatssecretaris voor Ouderenzaken, heeft daartoe een serie voorstellen gepresenteerd. Ouderen wensen in meerderheid zo lang mogelijk thuis te blijven wonen, maar bij het steeds ouder worden van de mensen blijken er meer obstakels te komen. Ongeveer 90% van de personen van 75 jaar en ouder woont nog thuis. Het is daarom nodig om een diagnose in te stellen naar de woonomgeving van de ouderen om te bezien in hoeverre noodzakelijk voorzieningen moeten worden aangebracht. Deze moeten ervoor zorgen dat de risico's als isolement en ongelukken in huis zoveel mogelijk worden weggenomen. De technologie kan een handje helpen bij de verbetering van het leefklimaat. Zo stelt het rapport van de staatssecretaris voor om goedkopere internetverbindingen mogelijk te maken voor de senioren. Ook de persoonlijke dienstverlening, de 'zorg', moet verder worden verbeterd (huishoudelijke hulp, wijkverpleegster, bezigheidstherapeut). Ouderensocioloog Bernard Ennuyer maakt de kanttekening dat het zo lang mogelijk thuis houden van de ouderen niet alleen een kwestie van techniek is. Het gaat ook om de vormen van omgang met het zorgpersoneel. Een betere opleiding van dat personeel is daarbij wel nodig. Een rem op de ontwikkelingen is het overheidsoptreden hierbij, meent hij. Er zijn mensen die in eigen omgeving wensen te blijven, maar hebben daarbij voorzieningen nodig, die zij niet kunnen betalen. De APA is daarbij ontoereikend en zou moetten worden verdubbeld. Dat vergt € 5 à 7 miljard extra. Deze APA wordt gefinancierd door de departementen, die zich echter geconfronteerd zien met steeds dalende financiële bijdragen uit 'Parijs'.
(18.06.10)

Armoede ouderen verontrustend

senioren10

Terwijl vakorganisaties, ouderenbonden en overheid debatteren over de herziening van het Franse pensioenstelsel, maken ouderenorganisaties zich ernstig zorgen over de financiële positie van steeds meer bejaarden. Het collectief Alerte, bestaande uit een veertigtal verenigingen, heeft de alarmbel geluid en gemeld dat de verarming van een groeiend aantal ouderen zorgwekkend is. Steeds meer oude mensen moeten hulp zoeken bij noodopvang, sociale hulpverlening of bij de gratis voedselverstrekking. Volgens Alerte is de verslechtering vooral te wijten aan de stijging van de gewone kosten van levensonderhoud zoals de huren, de energieprijzen en de kosten van de gezondheidszorg. De pensioenen stijgen daarbij nauwelijks. De Aspa, de minimumuitkering voor ouderen (allocation de solidarité aux personnes âgées), is ontoereikend. Zij bedraagt € 677 per maand voor een alleenstaande, terwijl de armoedegrens nu op € 900 per maand ligt. Bijkomend probleem is nog de ingewikkeldheid van de sociale dienstverlening die veel ouderen ontmoedigt om hulp te vragen. De verenigingen hebben de vrees uitgesproken dat de verpaupering van het bevolkingsdeel zich in de toekomst zal uitbreiden, vooral voor de mensen die in het verleden werkloos zijn geweest en onvoldoende premies hebben betaald om een fatsoenlijk pensioen op te bouwen. Men spreekt hierbij van een tikkende tijdbom.
(15.04.10)

Print Print dit artikel

Nieuwe samenlevingen voor ouderen

Overgewaaid uit Noord-Europese landen, begint het verschijnsel van gezamenlijke huisvesting (colocation) door ouderen ook in Frankrijk van de grond te komen. Het fenomeen, aangestuurd door ouderenverenigingen en speciale websites, kan een oplossing zijn bij het voorkomen van eenzaamheid, kan een antwoord bieden op de gedaalde koopkracht en kan een alternatief zijn voor de huiveringswekkende Franse bejaardenhuizen.

Zo is er de vereniging La trame (De levensdraad) die zich ten doel stelt de eenzaamheid van veel ouderen te doorbreken en zich beijvert voor het samen gaan wonen van groepen papy et mamy-boomers. In verschillende steden bestaan nu wooneenheden voor 4 tot 8 personen onder de naam Cocon3S (de 3S staan voor solidaires, seniors, solos). Drie van dergelijke cocons functioneren al in de Gard, Hautes-Pyrénées en in de Dordogne. In Morbihan moet in september een vierde van start gaan. De voorbereidingstijd is vrij lang, omdat de huisvesting niet is te vergelijken met bijvoorbeeld het wonen en leven in studentenflats. Er komt wat meer bij kijken. De gepensioneerden die zich in het nieuwe avontuur willen storten, moeten bereid zijn hun bestaande huisvesting te vergeten en zich te ontdoen van een deel van het eigen meubilar. Bovendien moeten zij plotseling met anderen leven en kunnen niet altijd vasthouden aan eigen, vastgeroeste gewoonten. Inmiddels is een website gelanceerd met advertenties die vraag en aanbod van alleenstaande ouderen op elkaar moet afstemmen (www.legrandpartage.fr). Een andere website (www.partage-senior.net) zegt al 1000 contacten tot stand te hebben gebracht. De vraag blijkt inderdaad hoog. Frankrijk telt 13 miljoen personen van 60 jaar en ouder, van wie een kwart alleen leeft als gevolg van echtscheiding of overlijden van de partner. Er komen steeds meer jeugdige ouderen, die in goede gezondheid verkeren en dankzij de hoge levensverwachting nog lange tijd hopen te profiteren van hun goede conditie. Er zijn via deze website 10 projecten in de maak, 15 in de DOM-TOM gebieden (Franse overzees gebied) en een tiental in het buitenland. De meeste leden van de woongemeenschappen zijn vrouwen van rond de 65 jaar die een groot huis delen. Het meest ideale getal van samenwonen in deze vorm is vijf of zes personen. En de deelnemers moeten een open geest hebben, evenwichtig zijn en in staat om risico's te nemen. Volgens La Trame is deze vorm van samenleven het beste antidepressivum dat op dit moment denkbaar is.
(13.08.09)

Print Print dit artikel

Deze pagina is laatst gewijzigd op 31-10-2011 om 18:58.