Water

Veel (kleinere) gemeenten hebben het beheer en onderhoud van de watervoorziening overgedragen aan de reuzen die goed geld verdienen met het steeds duurder wordende leidingwater (eau de ville). Kleinere gemeenten werken daarbij samen, maar de burgemeester blijft in zijn eigen gemeente verantwoordelijk voor de kwaliteit van het drinkwater en de deugdelijke levering daarvan.

De structuur van het Franse tariefsysteem is buitengewoon ondoorzichtig. De Fransen vinden het moeilijk te begrijpen hoe de rekening van het drinkwater wordt vastgesteld. Driekwart zou het een goed idee vinden als de prijs voor het water overal dezelfde zou zijn. Het blijkt dat veel consumenten geen idee hebben hoe de factuur is samengesteld: de productiekosten, het leidingennet, de analyse en de behandeling van het water. De prijsverschillen blijven echter opmerkelijk en zijn onder meer afhankelijk van de kwaliteit van het net en het gebied. In een bergachtige regio zijn de transportkosten hoger. Een kubieke meter leidingwater in het 15e arrondissement van Parijs is € 1 duurder dan in Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine), vlak in de buurt. Een eenheidstarief voor geheel Frankrijk lijkt onmogelijk. Er zijn 30 verschillende diensten die zich met de drinkwatervoorziening bezighouden en te maken hebben met verschillende vormen van investeringen. Ook leven er ideeën om het tarief progressief te maken, zoals 55% van de gebruikers meent.

Meer dan 80% van de levering van drinkwater is in handen van particuliere ondernemingen als La Lyonnaise des eaux en Veolia. Zij verdelen onderling de markt en boeken overmatige winsten. Na jarenlange onderhandelingen is Bordeaux er als eerste gemeente in geslaagd om overwinsten terug te vorderen en de maatschappij tot beter onderhoud en verdubbeling van de investeringen te dwingen. Lyon, Lille en Parijs zijn met vergelijkbare onderhandelingen aan de slag gegaan. De consumenten zijn eveneens iets beter geworden van de aanpak, zij betalen in Bordeaux € 15 minder per jaar en de agglomeratie zal de helft van de overwinsten ontvangen. In de regio's Aquitaine en Languedoc-Roussillon betaalt men jaarlijks € 190 aan de waterleidingbedrijven en in de dure departementen van PACA (Provence-Alpes-Côte d'Azur) kost het per persoon € 270 per jaar om te douchen en het zwembad bij te vullen. Relatief goedkoop is het water in Nord-Pas-de-Calais, Auvergne en Limousin. Het gemiddelde Franse tarief per kubieke meter is ruim € 3 in gemeenten die beschikken over een waterzuiveringsinstallatie. De prijsverschillen kunnen uiteenlopen van € 0,76 tot meer dan € 4 per m³. De gemiddelde kosten van een abonnement zijn € 56 per jaar.

Er zijn plannen om de macht van de grote leveranciers  in te perken. Meer dan de helft van de gemeenten heeft de levering van drinkwater uitbesteed aan deze grote jongens (71% van de bevolking.) De consumenten gebruiken jaarlijks 800 miljoen m³ water (24% van het totale verbruik), maar betalen 84% van de kosten. De industrie gebruikt 300 miljoen m³ (8%) en betaalt 15% van de kosten terwijl de machtige boeren 2,4 miljard m³ (68%) gebruiken en daarvoor 4% van de totale kosten betalen. Eenieder is het er wel over eens dat deze situatie om verandering roept. De landbouwers meer moeten gaan bijdragen volgens het eindelijk mondjesmaat ingevoerde systeem van ‘de vervuiler betaalt’ (pollueur-payeur.)

In de afgelopen tien jaar zijn de prijzen voor drinkwater met 70% gestegen, vooral als gevolg van hogere belastingen en verlangde overheidsbijdragen en -heffingen. En zeker ook door de hogere kosten die de waterleidingmaatschappijen moeten maken om kwalitatief goed drinkwater te leveren. De verschillen in kubiekemeterprijs en abonnementen zijn te verklaren uit de manier van exploitatie van de bronnen en de toegepaste methode van zuivering van het afvalwater. De uiteindelijke prijs bestaat uit de volgende elementen: 42% winning, zuivering en distributie van het drinkwater, 31% afvoer en zuivering van het afvalwater en 27% belasting en heffingen. Fransen die altijd bronwater uit de fles drinken, betalen daarvoor jaarlijks € 150 en besteden € 300 als zij mineraalwater drinken. Het water uit de kraan kost nog geen € 3 per jaar en dat is inmiddels tot velen doorgedrongen, zodat het verbruik van flessenwater sinds 2009 drastisch is gedaald.

---

Leidingwater in de stad vaak beter dan op het platteland

Uit onderzoek van de consumentenorganisatie Que Choisir is gebleken dat er nogal wat verschil bestaat in kwaliteit tussen kraanwater dat uit de stadsleidingen komt en het water uit het netwerk van het platteland. Stadwater is meestal beter. Gekeken is naar het voorkomen van aluminium, de bacteriologische kwaliteit en naar sporen van radioactiviteit,  bestrijdingsmiddelen en nitraten. In een periode van twee jaar zijn analyses gemaakt van alle gemeenten. Resultaat: bijna twee miljoen Fransen krijgen vervuild water. Drinkwater dat in stedelijke gebieden wordt gedistribueerd is over het algemeen goed. Vrijwel geen enkele vervuiling is gemeten in de grote of middelgrote steden. Analyses van water dat niet aan de normen voldoet zijn voornamelijk gevonden in steden met minder dan 30.000 inwoners en in de dorpen op het platteland. De onderzoekers vonden een vervuiling met pesticiden in 742 gemeenten (Frankrijk telt 36.600 gemeenten.) Vooral in de kleine plaatsen met gemiddeld 500 inwoners is de waterkwaliteit niet zo best. Volgens Que Choisir vallen de verschillen vooral te verklaren door de hogere frequentie van de controles in dichtbevolkte gebieden. Hoe groter het distributienetwerk is, des te vaker wordt gecontroleerd en volgen maatregelen. In de kleine gemeenten laat de vereiste controle vaak te wensen over. De wet zegt hierover dat in de kleinste netwerken een keer in de vijf jaar op alle vormen van vervuiling een analyse moet zijn gemaakt. Deze lage frequentie kan niet de verzekering bieden dat de kwaliteit van het water altijd aanvaardbaar is. Een andere reden van het relatief schone stadswater in stedelijke gebieden is de soms grote afstand tot de agrarische gebieden, waar nog veel wordt gemerkt met kunstmest (nitraten in het grondwater) en bestrijdingsmiddelen.
(24.03.12)

---

Mensen op het platteland zijn vaak nog gezegend met een eigen, meestal zuivere bron. In kleine dorpen zijn de tarieven voor leidingwater overigens relatief het laagst. Wie te ver van een aansluitpunt op het publieke waterleidingnet woont, kan proberen, al dan niet samen met de buren, een put te slaan. Informatie hierover – en over de te volgen regels – zijn te krijgen bij de Mairie. Zo is het verboden om het eigen water in contact te laten komen met het netwerk van het openbare waterleidingsysteem. Of het gewonnen water uit eigen bron of put ook als drinkwater kan worden gebruikt, moet blijken uit een onderzoek. De DDASS in de buurt kan hierover uitsluitsel geven. Soms kun je ook bij de lokale pharmacie terecht voor zo’n test. Er is een website waarop men de hardheid (kalk) van het water in de omgeving kan aflezen en een website met informatie over kwaliteit van het water per commune.

 

Er is een belastingvoordeel te behalen bij het aanleggen van opvanginstallaties, zoals een citerne voor regenwater. Het crédit d'impôt (belastingteruggave) is onder zekere voorwaarden 15% van de aanlegkosten. De overheid wil  huizenbezitters aanmoedigen om schoon regenwater op te vangen en te gebruiken. Want de zorgen over de almaar dalende grondwaterspiegel zijn groot.

Waar voldoende leidingwater beschikbaar is, bestaat de mogelijkheid een tweede watermeter te nemen. Op de gemeentehuizen is te informeren of die mogelijkheid bestaat. Ze willen er niet aan, de machtige drinkwaterbedrijven, maar wettelijk moeten zij gehoor geven aan de wens van consumenten om een dubbele watermeter te plaatsen: één voor huishoudelijk gebruik en één voor het besproeien van de tuin. Het via deze meter geregistreerde gebruik wordt niet belast met allerlei zuiveringslasten. Als de bedrijven blijven weigeren, kan een procedure bij de rechtbank – niet zo ingewikkeld in Frankrijk – worden aangespannen. De tweede meter moet dan wel alleen voor het besproeien van de tuin worden gebruikt. De controle hierop zal pittig zijn. Voor rond € 200 is een dergelijke compteur te plaatsen. 

Consumentenorganisaties dringen erop aan dat de overheid maatregelen neemt tegen de voortschrijdende vervuiling van grond- en oppervlaktewater. Frankrijk is met een jaarlijks verbruik van meer dan 100.000 ton na de Verenigde Staten ’s werelds grootste gebruiker van bestrijdingsmiddelen in de landbouw en de derde producent van al dat spul. Het Franse drinkwater komt voor 63% uit de grond en de overige 37% wordt bereid uit het water van meren en rivieren. In meer dan de helft van de meetpunten bij grondwater is het water vervuild door chemische bestrijdingsmiddelen en bij de rivieren zelfs op 80% van de meetpunten. Bestrijdingsmiddelen als atrazine en nitraten als gevolg van overbemesting verontreinigen het water op sommige plaatsen ernstig. Jaarlijks moeten waterwinplaatsen worden gesloten omdat het daaruit opgepompte grondwater niet meer te bereiden is tot fatsoenlijk drinkwater. Ongeveer 60 departementen kampen met het probleem en in het bijzonder in Bretagne, gevolgd door Poitou-Charentes, Centre, Calvados en Mayenne, zijn de problemen nijpend. De Fransen gaan de strijd tegen het massale gebruik van bestrijdingsmiddelen en overbemesting, mede op aandrang van ‘Brussel’ nu eindelijk flink aanpakken, waarbij de boeren niet meer zullen worden ontzien. De extra opbrengsten uit heffingen gaan naar zuiveringsprojecten. Uit onderzoeken is echter gebleken dat per saldo de kwaliteit van het grondwater niet erg is verbeterd. In landbouwgebieden is het gehalte nitraat nog te hoog als gevolg van de verspreiding van kunstmest en de onmacht van de Franse overheid om de machtige en onwillige boerenorganisaties tot de orde te roepen. De boeren hebben botweg geweigerd heffingen te betalen op overmatig kunstmestgebruik.

Het ziet er bovendien niet naar uit dat Frankrijk in 2015 zal voldoen aan de Europese richtlijnen rond de kwaliteit van het drinkwater. In een door Le Monde onthulde notitie van de Franse Algemene Rekenkamer wordt vastgesteld dat in de afgelopen jaren te weinig is gedaan om aan de Europese verplichting te voldoen. La Cour de comptes velt een hard oordeel over het blijven voortbestaan van de watervervuiling door de landbouw en het niet naleven van de richtlijnen rond het terugdringen van de nitraatbelasting. De maatregelen die de Franse overheid tot nu toe heeft genomen zijn te bescheiden gebleven. De Rekenkamer hekelt verder de manier waarop Frankrijk het afvalwater behandelt. Het zijn vooral de lagere overheden die de zorg hebben voor een deugdelijk verwerking van dat gebruikte water. Hoewel er de laatste jaren flinks is gebouwd aan zuiveringsinstallaties, blijft Frankrijk het risico lopen door 'Brussel' te worden veroordeeld wegens het nog steeds niet nakomen van de Europese richtlijnen. Die boete zou tot € 150 miljoen kunnen oplopen. De stand van zaken op dit punt onthult het systematische disfunctioneren van de organisatie: de verantwoordelijkheden zijn vaag verdeeld en de uitvoerders wachten af. Bovendien is de controle onvoldoende en blijken de grote waterleidingmaatschappijen de lokale watersyndicaten volledig te domineren.

---

Weinig helderheid over de Franse drinkwatervoorziening

De prijs van het Franse kraanwater is verre van helder. Uit onderzoek blijkt dat de tarieven voor de levering van drinkwater met een factor 7 van elkaar kunnen verschillen en dat de kwaliteit van het geleverde water per regio zeer uiteenloopt. Bij de studie ter gelegenheid van de Journée mondiale de l'eau in Frankrijk bleken de onderzoekers slechts gegevens te hebben kunnen verkrijgen van slechts 1800 van de ruim 36.000 gemeenten, verantwoordelijk voor de levering en kwaliteit van het drinkwater. De organisatie France Libertés en de consumentenclub 60 millions de consommateurs hebben een website in het leven geroepen waarop alle Fransen de gegevens van hun nota van de waterleidingmaatschappij kunnen deponeren: de prijs per kubieke meter, de prijs van de waterzuiveringslasten. Volgend jaar moeten deze uitkomsten worden gepresenteerd bij het Forum mondial de l'eau in Marseille. De cijfers zullen bovendien worden gebruikt bij de onderhandelingen over het verlengen van contracten in 2015 tussen particuliere waterleidingmaatschappijen en de gemeenten. De onderzoekingen moeten niet zo zeer uitwijzen wie de laagste tarieven hanteert, maar welke onderneming de beste prijs/kwaliteitverhouding biedt. In de laatste 15 jaar is de prijs van het drinkwater met 50% gestegen, onder meer als gevolg van de steeds hogere kosten die moeten worden gemaakt om het gewonnen water uit rivieren en de bodem te zuiveren. Bovendien wordt er bijzonder veel water verspild wegens de sterke veroudering van het waterleidingennet. Een kwart van het geproduceerde water verdwijnt via de talrijk lekken.
(23.03.11)

---

Pleidooi voor één prijs van het drinkwater

De Fransen vinden het moeilijk te begrijpen hoe de rekening van het drinkwater wordt vastgesteld. Driekwart zou het een goed idee vinden als de prijs voor het water overal dezelfde zou zijn, zo leert een onderzoek van Lyonnaise des Eaux. Het blijkt dat veel consumenten geen idee hebben hoe de factuur is samengesteld: de productiekosten, het leidingennet, de analyse en de behandeling van het water. De prijsverschillen blijven echter opmerkelijk en zijn onder meer afhankelijk van de kwaliteit van het net en het gebied. In een bergachtige regio zijn de transportkosten hoger. Een kubieke meter leidingwater in het 15e arrondissement van Parijs is € 1 duurder dan in Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine), vlak in de buurt. De lokale overheden komen steeds meer in verzet tegen de macht van de grote drinkwaterconcerns en nogal wat gemeenten zeggen oude contracten op en proberen bij andere maatschappijen voordeliger afspraken te maken. Zo wist de plaats Anglet (Pyrénées-Atlantiques) een korting van 61% te bedingen op de kubiekemeterprijs van Suez. Een eenheidstarief voor geheel Frankrijk lijkt onmogelijk. Er zijn 30 verschillende diensten die zich met de drinkwatervoorziening bezighouden en te maken hebben met verschillende vormen van investeringen. Ook leven er ideeën om het tarief progressief te maken, zoals 55% van de gebruikers meent. Lyonnaise des Eaux wil graag experimenteren met een dergelijk systeem, maar dan zullen eerst de plaatselijke politici overtuigd moeten worden. Gemeenten ontvangen een vast deel van de opbrengsten uit de drinkwaterlevering.
(08.06.10)

---

Frankrijk achter bij bestrijding watervervuiling

Het ziet er niet naar uit dat Frankrijk in 2015 zal voldoen aan de Europese richtlijnen rond de kwaliteit van het drinkwater. In een door Le Monde onthulde notitie van de Franse Algemene Rekenkamer wordt vastgesteld dat in de afgelopen jaren te weinig is gedaan om aan de Europese verplichting te voldoen. La Cour de comptes velt een hard oordeel over het blijven voortbestaan van de watervervuiling door de landbouw en het niet naleven van de richtlijnen rond het terugdringen van de nitraatbelasting. De maatregelen die de Franse overheid tot nu toe heeft genomen zijn te bescheiden gebleven. De Franse boeren blijken de grootste vervuilers van het grondwater te zijn, gebruiken zeer veel water en betalen, ondanks een lichte verhoging van de belasting  voor mestuitstoot, de laagste prijs. De Rekenkamer hekelt verder de manier waarop Frankrijk het afvalwater behandelt. Het zijn vooral de lagere overheden die de zorg hebben voor een deugdelijk verwerking van dat gebruikte water. Hoewel er de laatste jaren flinks is gebouwd aan zuiveringsinstallaties, blijft Frankrijk het risico lopen door 'Brussel' te worden veroordeeld wegens het nog steeds niet nakomen van de Europese richtlijnen. Die boete zou tot € 150 miljoen kunnen oplopen. De stand van zaken op dit punt onthult het systematische dysfunctioneren van de organisatie: de verantwoordelijkheden zijn vaag verdeeld en de uitvoerders wachten af. Bovendien is de controle onvoldoende en blijken de grote waterleidingmaatschappijen de lokale watersyndicaten volledig te domineren. Milieu-minister Jean-Louis Borloo is niet blij met het rapport, maar wijst erop dat de rapporteurs zijn uitgegaan van de periode 2000 tot 2006. Daarna zijn belangrijke maatregelen genomen en is veel geïnvesteerd. Ook de vervuiling door de boeren zal met ambitie worden aangepakt, maar de effecten daarvan zijn niet onmiddellijk zichtbaar, aldus de minister.
(06.02.10)

---

Ombudsman voor waterleidingbedrijven
Om problemen tussen consumenten en waterleidingmaatschappijen minnelijk te schikken, is een ombudsman benoemd. De meeste conflicten gaan over hoge rekeningen als gevolg van niet ontdekte lekken. De médiateur is te vinden op zijn website.

---